Otkrivena je retka pećina kod Fureidisa (južno od Haife) datovana na 400.000–250.000 godina, pripisuje se Acheulo‑Yabrudian kulturi. Istraživanja (IAA i Univerzitet u Haifi) otkrila su ostatke jelena lopatara, gazela i drevnih konja, dokazi o prisustvu vode i intenzivnoj upotrebi vatre. Nalaz otvara mogućnost rekonstrukcije ranih društvenih i tehnoloških promena pre pojave Neandertalaca i modernih ljudi. Planira se obiman istraživački program i javni pristup lokalitetu.
Retka paleolitska „vremenska kapsula“ kod Fureidisa otkriva ljudski život pre 400.000–250.000 godina
Cave from Lower Paleolithic era found south of Haifa, June 11, 2026. (photo credit: EMIL ALADJEM/ISRAEL ANTIQUITIES AUTHORITY)
Na periferiji naselja Fureidis, južno od Haife i blizu izlaza za Zichron Ya'acov, otkrivena je retka praistorijska pećina koja se trenutno arheološki istražuje, saopštila je Izraelska uprava za antikvitete (IAA).
Ispitivanja finansira kompanija Ayalon Highways, a radove vode rukovodilac Odeljenja za predistoriju IAA dr Kobi Vardi i Amit Gabbay, u saradnji sa prof. Ronom Shimelmitzom (Univerzitet u Haifi) i Zinman institutom za arheologiju.
Jedinstvena starost i značaj
Pećina je datovana na period između približno 400.000 i 250.000 godina pre danas i pripisuje se kulturološkoj grupi poznatoj kao Acheulo‑Yabrudian — važnom prelomnom sloju na kraju donjeg paleolitika u Levantu. Po stepenu očuvanosti nalazište je, kako ističu istraživači, uporedivo sa čuvenim nalazištem Nahal Me'arot i predstavlja „paleolitsku vremensku kapsulu“ koja omogućava detaljnija ispitivanja ranog ljudskog ponašanja.
Šta je pronađeno
U slojevima pećine pronađeni su ostaci životinja (međutim, tačan spisak još se dopunjava): među identifikovanim nalazima nalaze se ostaci jelena lopatara (Dama dama), gazele i drevnih konja. Utvrđeni su i tragovi prisustva vode u okolini, što je verovatno činilo lokalitet privlačnim za grupe lovaca‑sakupljača.
Prehistoric handaxes discovered in the ancient cave found near Haifa, June 11, 2026. (credit: EMIL ALADJEM/ISRAEL ANTIQUITIES AUTHORITY)
Ima dokaza o intenzivnoj upotrebi vatre i produženim boravcima na mestu — pokazatelji koji govore o razvijenijem kamp‑životu, socijalnoj saradnji i prenošenju znanja među grupama u tom periodu.
Tehnologija i kulturni kontekst
Acheulo‑Yabrudian se odlikuje raznovrsnim i sofisticiranim tehnikama obrade kremena: ručne sekire (handaxes), strugači i oštri listići/sečiva. Prof. Shimelmitz objašnjava da su postepene promene u tehnologiji, društvenim organizacijama i, delimično, fiziologiji tokom ovog perioda bile prethodnice složenijih obrazaca ponašanja koje ćemo kasnije videti kod neandertalaca i anatomски modernih ljudi.
Planovi za dalje istraživanje i javni pristup
IAA i Univerzitet u Haifi planiraju veliki istraživački program čiji je cilj rekonstrukcija načina života, adaptacija i tehnološkog razvoja pračoveka iz ove faze. Tim ističe zahvalnost kompaniji Ayalon Highways na finansijskoj podršci i navodi da je cilj da, po završetku naučnih obrada, lokalitet bude dostupan javnosti — meštanima Fureidisa, đacima obližnjih škola i zainteresovanoj javnosti.
Povezani nalazi iz Donje Galileje
Nezavisno od ovog nalaza, sredinom marta predstavljeni su i nalazi stotina velikih kamених ručnih sekira u dolini Sakhnin (Donja Galileja), koje su otkrili istraživači sa Univerziteta u Tel Avivu u saradnji sa lokalnim pronalazačem Muatazom Shalatom i prof. Ranom Barkaiem. Ti su artefakti datovani u plejstocen i najverovatnije su delo Homo erectusa, što potvrđuje dugotrajnu i intenzivnu ljudsku aktivnost u regionu tokom stotina hiljada godina.
Zaključak: Otkrivena pećina kod Fureidisa predstavlja retku priliku za visoko‑rezolutno proučavanje prelaznog perioda na kraju donjeg paleolitika. Dalja istraživanja mogu razjasniti kako su se ranije ljudske grupe organizovale, prenosile znanja i razvijale osnovne tehnologije koje su uticale na kasniji razvoj čoveka.
Pomozite nam da budemo bolji.
