Nova međunarodna studija upozorava da su tektonski nivoi napetosti duž rasjeda San Andreas i San Jacinto sada među najvišim u poslednjih 1.000 godina. Sistem u zoni Cajon Passa opisuje se kao kritično napet, a modeli pokazuju scenarije u kojima zajednički lomovi dovode do većih i kompleksnijih zemljotresa. Ovo nije neposredna prognoza, već upozorenje i poziv na bolje planiranje i pripremu.
Opasne rasjedne linije u Kaliforniji: Nivoi napetosti najviši u 1.000 godina, upozoravaju naučnici
Stress accumulating in the southern San Andreas fault. (Burkhard et. al., J. Geophys. Res. Solid Earth, 2026)
Nova međunarodna studija ukazuje da su tektonski nivoi napetosti duž rasjeda San Andreas i San Jacinto trenutno na ili iznad najviših vrednosti zabeleženih u poslednjem milenijumu. Istraživači upozoravaju da je sistem u zoni Cajon Passa „kritično napet”, što podiže rizik od većih, kompleksnih lomova ukoliko dođe do zajedničkog pucanja segmenata.
YouTube Thumbnail
Šta pokazuju modeli?
Tim sa Univerziteta u Bernu, Northern Arizona University, USGS i UC San Diego izgradio je fizički zasnovan računski model i u njega uneo podatke o seizmičkoj aktivnosti u regionu za poslednjih 1.000 godina. Simulacije pokazuju da su naponi na više segmenata sada na ili iznad istorijskih maksimuma.
The stress accumulating in some parts of the southern San Andreas fault is greater than it has ever been in the past 1,000 years, according to new modeling. (Burkhard et. al.,J. Geophys. Res. Solid Earth, 2026)
„Naši rezultati pokazuju da su nivoi napetosti na više segmenata rasjeda sada na ili iznad najviših vrednosti zabeleženih u poslednjem milenijumu”, kaže Liliane Burkhard, vodeća autorka i geofizičarka sa Univerziteta u Bernu.
Autori navode da je od poslednjeg većeg lomljenja prošlo više od 160 godina, što zajedno sa visokim naponom čini sistem „kritično opterećenim”. Ipak, naglašavaju da ovo nije prognoza kada će se zemljotres dogoditi — radi se o proceni rizika i opsega mogućih scenarija.
The fault lines modeled in Southern California. The main San Andreas Fault System (SAF) is traced in purple and the San Jacinto Fault is traced in blue. They meet at Cajon Pass. (Burkhard et. al.,J. Geophys. Res. Solid Earth, 2026)
Cajon Pass — „kapija zemljotresa”
Rasjedi San Andreas i San Jacinto susreću se u Cajon Passu, ključnoj infrastrukturnoj tački severoistočno od Los Anđelesa kroz koju prolaze putevi, železnica i energetski koridori. Ako se u toj zoni desi istovremeni prekid na oba sistema, posledice bi mogle biti veće i kompleksnije nego kod izolovanih lomova.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Istraživači procenjuju da su pritisci oko 2,8 MPa na segmentu Mojave South i oko 3,6 MPa na segmentu San Jacinto Bernardino — vrednosti koje karakterišu pojačanu geološku napetost u regionu.
Za koga je to opasno?
Potencijalni veliki zemljotres mogao bi da pogodi gustinu naseljenosti i infrastrukturu Južne Kalifornije, uključujući okruge Los Angeles, Ventura, Orange i San Diego, metropolitansko područje Palm Springs–Indio, pa i Tijuanu na jugu. Upečatljivo je da San Andreas i San Jacinto zajedno apsorbuju oko 90% tektonskog pomeranja između Sjevernoameričke i Pacifičke ploče u tom području.
Šta dalje?
Autori naglašavaju da računarski modeli, iako nisu savršeni, daju kvantitativne scenarije koji su važni za procenu rizika, planiranje infrastrukture i hitne pripreme. Glavna poruka istraživanja je: prikupljati podatke, ažurirati procene rizika i unaprediti planove zaštite kako bi se ublažile posledice potencijalnih lomova.
Studija je objavljena u časopisu Journal of Geophysical Research: Solid Earth.
Pomozite nam da budemo bolji.
