Tim sa Univerziteta Kalifornija, Riverside razvio je algoritam koji pomoću GPS podataka identifikuje 'zaključane' delove rasjeda — asperitete — gde se nakuplja napetost. Metoda je testirana u subdukcijskoj zoni Kamčatke i ukazala na mesto u kojem se potom dogodio veliki zemljotres. Pristup ne može predvideti tačno vreme ili snagu potresa, ali može pomoći u boljem mapiranju rizika i dugoročnom planiranju priprema.
Novi algoritam otkriva 'zaključane' delove rasjeda — gde bi mogli nastati najveći zemljotresi
This aerial view shows collapsed buildings in Catia La Mar, La Guaira state, Venezuela, on June 27, 2026, following earthquakes that struck the region.
Tim naučnika sa Univerziteta Kalifornija, Riverside razvио je algoritam koji pomoću GPS mjerenja otkriva delove rasjeda u kojima se nakuplja napetost — takozvane 'zaključane' sekcije ili asperitete. Ovaj pristup može pomoći da se preciznije mapiraju zone najvećeg seizmičkog rizika, iako ne omogućava prognozu tačnog vremena udara.
This aerial view shows collapsed buildings in Catia La Mar, La Guaira state, Venezuela, on June 27, 2026, following earthquakes that struck the region.
Kako radi metoda
Istraživači su koristili precizna GPS merenja koja prate sitna pomeranja tla. Algoritam analizira te podatke i identifikuje segmente rasjeda koji se ponašaju kao zakrpe trenja — tj. koji su 'zaključani' i skladište energiju dok ne popuste tokom velikog zemljotresa.
People walk over the ruins of houses in the aftermath of an earthquake at Jajarkot district on November 4, 2023.
Test na Kamčatki
Metoda je testirana u subdukcijskoj zoni Kamčatke u istočnoj Rusiji. Tim je identifikovao jedan takav zaključani region pre nego što se dogodio veliki zemljotres u tom području, što potvrđuje da model može ukazati na delove rasjeda u kojima se napon zaista nakuplja. Međutim, naučnici ističu da ovo ne znači da mogu predvideti tačan trenutak ili veličinu narednog potresa.
The earthquake in the southern Philippines killed at least 32 people, according to provincial authorities, after toppling buildings and sparking tsunami warnings across the region.
Primena i ograničenja
Autori sada primenjuju isti pristup na druge velike subdukcione zone — Japan, Meksiko, Novi Zeland i Pacifički Severozapad — kao i na rasjede u Kaliforniji. Svaki region ima svoje specifičnosti: neka mesta oslobađaju energiju postepeno (»creeping«), a neka se ponašaju kao zaključani asperiteti. U Bay Area, na primer, Hayward rasjed ima i 'creeping' i zaključane segmente, što ga čini kandidatom za ovakve analize.
A view shows a heavily damaged apartment building following an earthquake in Catia La Mar, La Guaira state, about 30 km northwest of Caracas, on June 25, 2026.
„Vaš osećaj bezbednosti ne bi trebalo da se zasniva na verovanju da možemo tačno prognozirati zemljotres. Posebno tamo gde živimo u Južnoj Kaliforniji, pitanje nije da li će se desiti, već kada će se desiti. Ne postoji zamena za pripremu,“ rekao je Gareth Funning, vođa tima i geofizičar.
Iako metoda ne predviđa vreme udara niti pouzdano ocenjuje veličinu eventualnog cunamija, ona može značajno unaprediti kartiranje rizika i dugoročno planiranje — na primer, za urbanističke mere, evakuacione rute i jačanje kritične infrastrukture.
Zaključak: Algoritam predstavlja korak napred u identifikaciji lokacija gde se akumulira napetost duž rasjeda. To nije predviđanje potresa, ali jeste vredan alat za bolje razumevanje i smanjenje dugoročnih rizika.
Pomozite nam da budemo bolji.
