Ovog leta je više jakih potresa pogodilo razne regione sveta, ali seizmolozi kažu da broj velikih potresa ostaje u okviru očekivanih godišnjih varijacija. Magnituda 7,0+ se smatra "velikom" i može prouzrokovati ozbiljna razaranja, ali dosadašnja statistika pokazuje da nije reč o globalno povezanom talasu. Ipak, regije poput San Andreas i Cascadia ostaju pod pojačanim nadzorom, a javnosti se savetuje da bude pripremljena i prati lokalne sisteme ranog upozorenja.
Talas razarajućih potresa ovog leta — šta se zaista dešava?
Why are there suddenly so many devastating earthquakes?
Ovog leta više snažnih potresa pogodilo je različite delove sveta, izazivajući veliku štetu i brojne žrtve. Iako nas naslovi i slike razaranja mogu navesti da pomislimo da se događa nešto neobično, seizmolozi kažu da je aktuelna serija potresa u okvirima očekivanih varijacija zemljine seizmičke aktivnosti.
Rescuers search for survivors amid the rubble of a collapsed building after an earthquake in Pereira, Colombia, earlier this month. Multiple major earthquakes have wrought havoc around the globe this summer (AFP via Getty Images)
Neki od većih događaja
U junu je zemljotres magnitude 7,7 pogodio Filipine i izazvao cunami. U istom mesecu Venecuela je zabeležila dva uzastopna potresa jačine preko 7,0 koji su prouzrokovali velike ljudske gubitke. U julu je Japan osetio potres magnitude 6,8, a jugoistočnu obalu Meksika pogodio je potres magnitude 7,3. Ranije ovog meseca Kolumbiju je šokirao potres magnitude 7,4, Indoneziju je pogodio potres magnitude 7,7 koji je raselio desetine hiljada ljudi, a u Španiji je potres magnitude 4,9 doveo do hitnih evakuacija.
A man removes the debris of a collapsed house after an earthquake in Pereira, Colombia, earlier this month. The earthquake there was one of the country's largest in year (AFP via Getty Images)
Šta kažu stručnjaci
„Ne vidim ovde ništa neobično, sve je u okviru tipičnih odstupanja u stopi potresa koje beležimo,“
rekao je Zachary Ross, profesor geofizike na Caltechu. Maureen Long sa Yalea podseća da je do sada registrovano 11 potresa magnitude 7,0 ili više ove godine — što je ispod dugogodišnjeg proseka od oko 15–18 godišnje — ali da epidemija naslova može stvoriti utisak obrasca jer su neki događaji pogodili gusto naseljena područja.
Rescue officials work at the site of a house damaged in an earthquake in Yatsushiro, Japan, last month. The East Asian country saw a 6.8-magnitude quake (JIJI Press/AFP via Getty Images)
Razumevanje potresa i njihovih veza
Potresi nastaju kada se tektonske ploče ili rasjedi pomeraju i oslobađaju akumulisanu energiju. Danas se za velike, udaljene događaje najčešće koristi momentna magnituda (Mw), koja preciznije opisuje oslobođenu energiju od starije Richterove skale.
A man walks past a mosque collapsed during an earthquake in Lamba Leda, Indonesia, on Tuesday. Tens of thousands of people were displaced by the quake (Copyright 2026 The Associated Press. All rights reserved.)
Veliki potresi (magnituda ~7,0 i više) mogu izazvati lokalne naknadne potrese i serije potresa u istoj regiji. Međutim, stručnjaci ističu da nema dokaza da veliki potresi u jednoj regiji globalno pokreću druge velike potrese — događaji ovog leta desili su se u različitim granicama ploča i tekstonskim okruženjima.
An aerial view shows an area affected by the collapse of structures after an earthquake in Catia La Mar, Venezuela, earlier this summer. Venezuela saw two back-to-back earthquakes in June (AFP via Getty Images)
Rizici koji se prate
Iako globalno povezivanje velikih potresa nije uobičajeno, postoje regije u kojima su rizici visoki i koje se pomno prate. Među njima su San Andreas u južnoj Kaliforniji i subdukcioni pojas Cascadia duž obala Oregona i Vašingtona. Istraživači upozoravaju da kritično opterećeni rasjedi mogu prouzrokovati velike događaje ako dođe do okidača u njihovom okruženju.
A tourist takes pictures of broken tiles at the entrance of San Miguel Bajo Church in Spain's Granada last weekend. Experts stress that everyone should have a response plan in place before an earthquake strikes (AFP/Getty)
Priprema i mere zaštite
Potresi se ne mogu tačno predvideti, pa je najbolja strategija biti spreman: imajte plan evakuacije, komplet za hitne slučajeve i znajte kako reagovati u trenucima podrhtavanja.
Osnovne preporuke tokom potresa: spustite se na pod, sakrijte se ispod stabilnog stola ili okvira vrata i držite se za zaštitu dok se ne smiri; ako ste napolju, udaljite se od zgrada, drveća i dalekovoda.
Postoje i aplikacije za rano upozoravanje koje mogu dati nekoliko sekundi do minute upozorenja: ShakeAlert (sistem razvijen za Sjedinjene Države) i MyShake (aplikacija razvijena na UC Berkeley) — proverite dostupnost i lokalne sisteme upozoravanja u svojoj zemlji.
„Veliki, retki potresi mogu biti razorni, ali isto tako i manji potresi koji se događaju češće. Najbolji način da se izborite sa potresom kad dođe jeste da budete pripremljeni,“
zaključio je William Barnhart iz USGS-a.
Pomozite nam da budemo bolji.
