Upozorenje EU: Invazivni Napuhavac (Lagocephalus sceleratus) Se Širi Sredozemljem — Otrovan I Opasan Po Kupače

Grčka — Zvaničnici Evropske komisije upozorili su na sve veću prisutnost invazivne ribe poznate kao napuhavac (Lagocephalus sceleratus) u Sredozemnom moru, uz obale jugoistočne Evrope. Ta vrsta predstavlja i zdravstveni i ekonomski rizik za obalne zajednice i kupače.

Tetraodon = Arothron stellatus, being washed by the cleaning fish. Ningaloo reef, Coral Bay, on the Australian western coast. Tétraodon Arothron stellatus en train de se faire nettoyer par des poissons nettoyeurs. Récif de Ningaloo, à Coral Bay, sur la côte ouest australienne.(Getty Images)

Opis i opasnosti: Napuhavac je mesožder koji se hrani rakovima, drugim ribama i lignjama. Nosilac je potentnog neurotoksina (tetrodotoksin) koji je izuzetno otrovan za ljude. Njegovi čvrsti zubi i agresivno ponašanje znače da može izazvati ozbiljne povrede — ribari i kupači treba da budu oprezni jer je zabeleženo da mogu odgristi prst ili oštetiti opremu.

This photograph shows a red porgy (Pagrus pagrus) (R) and a ray (L) partially eaten by a pufferfish next to a fishing net, at the port of Ierapetra, on the island of Crete, on June 3, 2026. Pufferfish, a warm-water invasive species, were first spotted in Greek waters some 20 years ago and are wreaking havoc with the country's fishing industry, a pillar of the nation's agricultural exports. The pufferfish explosion in Greek waters is the latest example of how warming oceans are changing ecosystems and upturning their reliant economies.

Ekološki uticaj: Kao invazivna vrsta, napuhavac smanjuje brojnost lokalnih vrsta plenom i može narušiti morski ekosistem. Vrsta se širi delom kroz Sueski kanal (Lessepsova migracija), zbog čega je sve prisutnija u istočnom i centralnom Sredozemlju.

Arctic char swim under a bucket of food pellets in a tank at the William Jack Hernandez Sport Fish Hatchery in Anchorage, Alaska, U.S., on Wednesday, Nov. 5, 2014. Voters in Anchorage on Nov. 4 approved a referendum that voids a controversial municipal labor ordinance passed in February 2013. The repeal referendum targeted an ordinance known as AO-37, or the Responsible Labor Act, which eliminated strike rights for most unions, eliminated rights to binding arbitration for police and firefighter unionsgroups that had previously ceded strike rights in exchange for binding arbitrationand limited allowable pay and benefits.

Ekonomske posledice: Grčki ribari navode da napuhavac redovno oštećuje mreže i drugu opremu; procenjena šteta na opremi u nekim slučajevima prelazi €5.000 godišnje. Problem pogoršava i nedostatak kapaciteta za proizvodnju ribljeg prihranjivača — u Grčkoj ima svega nekoliko postrojenja za proizvodnju, što otežava prilagođavanje akvakulture.

This photo shows a silver-cheeked pufferfish (Lagocephalus sceleratus) caught by a fisherman at the port of Ierapetra, on the island of Crete, on June 2, 2026. Pufferfish, a warm-water invasive species, were first spotted in Greek waters some 20 years ago and are wreaking havoc with the country's fishing industry, a pillar of the nation's agricultural exports. The pufferfish explosion in Greek waters is the latest example of how warming oceans are changing ecosystems and upturning their reliant economies.

Mere i mogućnosti: Evropska komisija i istraživači razmatraju privredne i tehnološke pristupe za kontrolu populacije. Jedna od opcija je toplinska obrada i industrijska prerada mesa napuhavca u kontrolisanim uslovima kako bi se deaktivirao toksin i stvorile sigurne, komercijalne namene. Važno je istaći da takve procese moraju da obavljaju ovlašćeni centri — samo industrijska obrada daje kontrolisane i proverene rezultate; kuvanje kod kuće je rizično i nepreporučljivo.

Akvakultura i zamena ribljeg brašna: Preliminarni podaci i pilot-projekti navode da zamena do 30% konvencionalnog ribljeg brašna napuhavcem u smešama za hranjenje orade može dati pozitivne rezultate u rastu. To bi istovremeno omogućilo iskorišćavanje invazivne vrste i ublažavanje pritiska na prirodne resurse, ali je neophodna dodatna kontrola bezbednosti i tehnološka usklađenost.

Preporuke za javnost: Kupači treba da budu oprezni pri susretu s nepoznatim ribama, posebno duž obala gde je napuhavac zabeležen. Ribari i prerađivači treba da sarađuju sa nadležnim službama i da ne pokušavaju sami da pripremaju ili prodaju meso napuhavca bez odgovarajućih dozvola i obrade.

Napomena: Informacije zasnovane su na saopštenjima EU i izjavama lokalnih ribara; procesi toplinske obrade i predložene upotrebe zahtevaju strogu regulaciju i dodatna naučna ispitivanja pre široke primene.