Paleogeolozi su u formaciji North Pole Dome (NPD) na severozapadu Australije identifikovali najstariji dobro datirani asteroidni udar na Zemlji. Nakon dodatnih analiza, starost udara je korigovana i sada se procenjuje na oko 3 milijarde godina. Ključni dokazi potiču iz datiranja zirkona i apatita, čije su vrednosti usklađene i ukazuju na jedan veliki meteorski događaj. Otkriće je objavljeno u časopisu Geology i pruža retki uvid u procese koji su oblikovali ranu Zemlju.
Otkriven Najstariji Poznati Asteroidni Udar Na Zemlji — Tragovi Stari Oko 3 Milijarde Godina
The North Dome rocks document the only known asteroid impact from the Archeon Era.
Tim paleogeologa je 2025. objavio otkriće najstarijeg poznatog asteroidnog udara na Zemlji, čiji se tragovi nalaze u formaciji North Pole Dome (NPD) na severozapadu Australije. Prvobitna procena starosti NPD bila je oko 3,5 milijardi godina, ali su nakon dodatnih analiza istraživači korigovali vremenski okvir na približno 3 milijarde godina.
Detalji otkrića objavljeni su u časopisu Geology i oslanjaju se na proučavanje izuzetno otpornih tragova minerala u stijenama koje su pretrpele udar. Ključne informacije pružaju zirkon i apatit — sitni minerali koji beleže ekstremne geološke uslove.
"Udar je ostavio 'mineralni sat'. Datiranjem minerala koji su bili preradjivani ili ponovo rasli u oštećenim stijenama možemo precizno odrediti kada se ovaj izuzetan događaj dogodio,"
rekao je Chris Kirkland, planetarni naučnik sa Curtin University i koautor studije. Zrnca zirkona u NPD strukturi pokazuju skeletne oblike i dokaze delimične rekristalizacije — znakove da su bila izložena intenzivnom zagrevanju i zabrinjavajućim pritiscima vezanim za udar.
Da bi potvrdili poreklo signala, istraživači su nezavisno datirali i apatit — mineral koji nastaje kada topli, bogati fluidi prolaze kroz stene oštećene šokom. Datumi zirkona i apatita poklapaju se u okviru istog vremenskog prozora od oko 3 milijarde godina, što pojačava tumačenje da je u pitanju jedan veliki meteorski udar.
"Usklađenost između dva različita mineralska sistema daje nam poverenje da vidimo potpis jednog velikog događaja — udara meteora,"
Dodavanjem ovih rezultata u geološki zapis, NPD postaje najranije jasno datirano mesto asteroidnog udara iz Arhejske epohe (približno 4–2,5 milijarde godina pre sada). Takvi drevni zapisi su izuzetno retki jer zemljina kora kroz milijarde godina bivala preobražavana pod uticajem pritiska, temperature i tektonskih procesa.
Za kontekst: Najpoznatiji krater iz mnogo novije geološke prošlosti je Chicxulub, čiji je udar pre oko 66 miliona godina povezan s masovnim izumiranjem, uključujući dinosauruske vrste. NPD, iako ne tako poznat javnosti, postavlja vremensku granicu za razumevanje najranijih sudara koje je Zemlja pretrpela.
Ovo otkriće omogućava retki uvid u nasilne procese koji su oblikovali ranu Zemlju i podseća na to koliko je teško sačuvati direktne dokaze o događajima iz najranijih geoloških epoha.
Pomozite nam da budemo bolji.
