Tim sa Harvarda i Max Planck instituta analizirao je DNK 38 skeleta iz jezera Roopkund i otkrio dve genetski različite grupe. Stariji uzorci potiču iz perioda 675–769. g. n. e. i predstavljaju južnoazijsku populaciju, dok mlađa grupa, datovana na poslednje nekoliko vekova, pokazuje poreklo povezano sa Kritom u istočnom Sredozemlju. Frakture na lobanjama starije grupe sada se objašnjavaju gradom leda, a tačan razlog dolaska Kretana u Indiju ostaje nerazjašnjen.
Jezero Kostura: DNK Otkriva Dve Različite Grupe — Misterija Kretana Koji Su Završili u Himalajima
Skeleton Lake's DNA Makes No SensePartha Pal - Getty Images
Poslednji ostaci istopljenog glečera, jezero Roopkund presijava se kao safir u gorskom pojasu Himalaja. Smešteno u blizini Uttarakhanda u Indiji, nalazi se na oko 5.029 metara nadmorske visine (približno 16.500 stopa) i postalo je poznato kao opasna, a istovremeno vizuelno zapanjujuća destinacija za planinare i hodočasnike. Kada se prolećni sneg otopi, obale otkrivaju jeziv prizor: stotine ljudskih kostiju.
Pronalazak i lokalne legende
Prvi dokumentovani pronalazak dogodio se 1942. godine kada je šumski čuvar Hari Kishan Madhwal slučajno otkrio razbacane kosti duž obale. Od tada je mesto nazvano "Jezero Kostura" i prate ga mnoge legende. Najrasprostranjenija priča govori o kralju i njegovoj vjerničkoj povorci koju je, navodno zbog svetogrđa, boginja Nanda Devi pogodila kišom "gvozdenih kugli". Iako atraktivna, ta predanja služe više kao kulturni kontekst nego kao istorijski dokaz.
Istraživanje DNK i datovanje
Godine 2019. tim sa Harvarda i Max Planck Institute for the Science of Human History analizirao je DNK 38 skeleta iz oko 800 pronađenih na lokaciji. Radiokarbonsko datovanje pokazalo je da ostaci pripadaju najmanje dvema vremenski i genetski odvojenim grupama: starija grupa potiče otprilike iz perioda 675–769. godine nove ere, dok mlađa grupa datira iz poslednjih nekoliko vekova.
"O poreklu ovih skeleta se malo zna, jer nikada nisu bili podvrgnuti sistematskoj antropološkoj ili arheološkoj analizi..." — istraživači, Nature Communications.
Šta je pokazala genetika?
Genetska analiza otkrila je da su stariji uzorci tipični za južnoazijsku populaciju, što se uklapa u lokalni istorijski kontekst. Mlađa grupa iznenadila je naučnike jer je genetski bila bliža stanovnicima istočnog Sredozemlja — naročito populaciji sa ostrva Krit. To postavlja pitanje kako su ljudi sa udaljenog mediteranskog ostrva završili u središtu Himalaja.
Isotopi, ishrana i istorijski kontekst
Analiza izotopa ugljenika i azota iz kolagena butnih kostiju pokazala je da je ishrana pripadnika mlađe grupe bila pretežno kopnena (meso, mleko, žitarice), a ne tipična mediteranska pomorska dijeta. To sugeriše da su možda poticali iz unutrašnjih, planinskih delova Krita. Njihovo vreme života poklapa se sa periodom Osmanskog carstva, ali nema jasnih istorijskih zapisa koji objašnjavaju putovanje takve grupe do Indije.
Trajne misterije i prepreke istraživanjima
Niz problema otežava dalja istraživanja: lokacija je često poremećena kamenim odronima, lokalni hodočasnici i planinari su pomerali kosti, a pojedinci su uzimali delove kao suvenire. Sedimenti i ostatci koji bi mogli dati odgovore dostupni su samo kratko tokom godišnjeg odmrzavanja. Zbog toga su mnoge hipoteze zasad neproverene.
Zaključak: DNK analiza razotkriva da Roopkund nije mesto jednog incidenta ili jedne populacije — u pitanju su barem dve odvojene grupe, od kojih se poreklo mlađe i dalje ne može pouzdano objasniti. Potrebna su dodatna arheološka, arhivska i izotopska istraživanja kako bi se zagonetka rasvetlila.
Pomozite nam da budemo bolji.
