Patrijarh Porfirije Odlikovao Danicu Marinković — Sudija Koja Je Vodila Istragu o Račku

Patrijarh Srpske pravoslavne crkve Porfirije danas je u Patrijaršiji odlikovao Danicu Marinković Ordenom Svetog Save drugog stepena. Marinković, nekadašnja istražna sudija Okružnog suda u Prištini, istaknuta je javna ličnost zbog istrage koju je vodila o događajima u selu Račak 15. januara 1999. godine i kasnijeg svedočenja pred Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju (MKTJ).

Ceremonija i poruke

Patrijarh je, obraćajući se odlikovanoj, naglasio da je čast i radost Crkve da iskaže zahvalnost osobi koja je pokazala predanost istini, pravednosti i brizi za narod. Istakao je da primeri posvećenosti istini i pravdi podstiču zajednicu da ne odustaje od tih vrednosti.

„Počinjeni vašim primerom, nećemo odustati od istine i pravde, niti od ljubavi“, rekao je patrijarh, dodavši da, pre ili kasnije, pravda nađe svoj put.

Izjava Danice Marinković

Danica Marinković je rekla da je odlikovanje za nju potvrda da je postupila ispravno. Navela je da nikada nije odustala od borbe za pravdu i da bi ponovo postupila na isti način, uprkos pretnjama i opasnostima sa kojima se suočavala tokom istrage.

Pozadina događaja u Račku

U selu Račak, opština Štimlje na Kosovu, 15. januara 1999. dogodio se oružani sukob između snaga MUP-a Srbije i pripadnika albanskih paravojnih formacija, poznatih kao OVK. Prethodna dešavanja u tom kraju, uključujući ubistva policijskih službenika početkom januara, navedena su kao povod za akciju.

Prisutni su bili posmatrači KVM/OEBSA i novinari (među kojima su izveštavali Reuters i Associated Press). Nakon akcije policija se povukla iz sela, a narednog dana u Račak je ušao William Walker, tadašnji šef kosovske verifikacione misije OEBSA, čije izjave su izazvale široku međunarodnu pažnju i optužbe o "masakru" nad civilima.

Istraga, forenzika i sudska praksa

Državnom istražnom timu Srbije, uključujući Danicu Marinković, ulaz u selo je bio onemogućen; njihov rad je započeo 18. januara 1999. Prema izveštajima patologa koji su radili na mestu događaja, ni domaći, ni finski, ni beloruski timovi nisu naveli prisustvo drugačijih vrsta povreda osim onih iz vatrenog oružja, navodno zadatih sa distance. Ovi nalazi i dalje su deo spornih tumačenja događaja.

MKTJ u Hagu je u različitim fazama razmatrao značaj slučaja Račak, ali na kraju nije vodio zaseban krivični postupak koji bi bio fokusiran isključivo na taj incident.

Značaj i kontroverze

Događaji u Račku ostali su jedan od najspornijih i najanaliziranijih momenata u predahu iz 1999. godine: za neke aktere to je bio dokaz zločina nad civilima, dok su drugi isticali da je reč o oružanom sukobu sa paravojnim formacijama i da su interpretacije događaja bile predmet političkih i diplomatskih manipulacija. U tom kontekstu, uloga sudije koja je vodila istragu i njeno kasnije svedočenje ostaju tema javnog interesa i istorijske debate.