Istraživači su prvi put izolovali drevnu ljudsku DNK direktno sa zida pećine; najvažniji uzorak potiče iz crvene tačke u pećini Escoural u Portugalu (Panel 11). Pigment je bio prekriven kalcitom, što je verovatno pomoglo očuvanju DNK, a analizirani genetski materijal povezan je sa Homo sapiens jedinkom starom oko 4.000–5.000 godina. Nalaz otvara novu metodu za proučavanje pećinske umetnosti, ali ima ograničenja: metoda je delimično destruktivna, stopa uspeha je niska, a kontaminacija i mešoviti uzorci ostaju ozbiljan izazov.
Prvi put izolovana drevna ljudska DNK sa zida pećine — ključni uzorak iz Escoural (Portugal)
Photo Credit: iStock
Istraživači iz Španije i Portugala po prvi put su uspeli da izdvoje drevnu ljudsku DNK direktno sa površine pećinskog zida. Najznačajniji uzorak potiče iz male crvene tačke u pećini Escoural u Portugalu (Panel 11) i povezan je sa jedinkom Homo sapiensa starih oko 4.000–5.000 godina, uz mogućnost da potiče i iz starijeg perioda.
Šta su naučnici radili?
Tim je analizirao ukupno 54 uzorka prikupljena sa 24 panela pećinske umetnosti i okolnih neoslikanih površina u 11 pećina. Cilj je bio da se proveri da li kamenite površine i pigmenti mogu sačuvati genetski materijal ljudi koji su dodirivali, slikali ili kasnije prolazili tim prostorima.
Ključan nalaz: Escoural (Panel 11)
Najjači rezultat dobili su iz obične crvene tačke u pećini Escoural. Pigment je bio prekriven tankim slojem kalcita, što je verovatno doprinelo očuvanju DNK kroz hiljade godina. Analize su povezale izvučeni genetski materijal sa Homo sapiens jedinkom, datovanom okvirno na 4.000–5.000 godina pre sadašnjosti.
Šta ovo znači za proučavanje pećinske umetnosti?
Ako se metod potvrdi i unapredi, zidovi pećina mogli bi postati dodatni, ponekad jedini izvor drevne DNK pored kostiju i sedimenata. To otvara mogućnost da se utvrdi ko je koristio određene prostorije, kada, pa i da se doprinese raspravi o autorstvu pojedinih crteža (npr. Homo sapiens naspram neandertalaca).
Ograničenja i potrebe za oprezom
Autori studije i nezavisni stručnjaci pozivaju na oprez. Nalaz iz Escourala ne dokazuje nužno da je DNK pripadala direktno autoru crteža — mogla je poticati od pomoćnika, kasnijeg posećivaoca ili kontaminacije. Proces uzimanja uzoraka je delimično destruktivan, stopa uspeha trenutno je niska, a neki uzorci sadrže mešavinu ljudske i životinjske DNK, što otežava interpretaciju.
„Bila sam veoma skeptična. Mislila sam: 'Previše je dobro da bi bilo istinito'... Ali nije. To je prilično neverovatno,“ rekla je vodeća autorka Alba Bossoms Mesa iz Max Planck Instituta.
„Mogućnost da se dobije DNK od nekoga ko je naslonio ruku na zid pre desetina hiljada godina otvara nove pravce istraživanja,“ ocenila je stručnjakinja Genevieve von Petzinger, dok su drugi stručnjaci, poput Enrica Cappellinija, istakli da je potrebno ostati oprezan zbog niske stope uspeha.
U narednim studijama biće važno smanjiti destruktivnost metoda, poboljšati protokole protiv kontaminacije i proširiti uzorkovanje kako bi se potvrdila pouzdanost pristupa. Iako je otkriće značajno, naučna zajednica želi dodatne potvrde pre nego što se metoda široko primeni.
Izvor: Podaci prikazani prema izveštajima istraživača i izveštaju National Geographic.
Pomozite nam da budemo bolji.
