Nova studija objavljena u Evolution Letters pokazuje da navike pri ishrani mogu povećati šanse za preživljavanje jer oslobađaju mentalne resurse za praćenje predatora. U simulacijama, jedinke sa navikama preživele su oko 85% puta, nasuprot 62% kod onih koje stalno istražuju. Nalazi su najrelevantniji u stabilnim okruženjima, dok se navike gube kad se uslovi brzo menjaju.
Navike Životinja Kao Taktika Za Preživljavanje — Nova Studija Pokazuje Prednosti
A ruby-throated hummingbird gathering nectar from a mandevilla flower.© Matt Cuda/Shutterstock.com
Na terasi imam saksiju sa porterweed biljkom i svako jutro je posećuje ruby-throated kolibri da sisa nektar — kao deo svoje jutarnje rutine dok ja pravim kafu. Ali nova studija sugeriše da takve rutine nisu samo lenjost ili navika bez razmišljanja: one mogu biti adaptivna strategija koja štedi kognitivnu energiju za važnije zadatke, poput nadzora predatora.
Istraživači sa Stockholm University, University of Exeter, Humboldt University Berlin i University of Bristol koristili su računarske simulacije da modeluju ponašanje pri ishrani u promenljivim okruženjima. Virtualnim jedinkama ponuđeni su različiti izvori hrane bez unapred označene vrednosti, pa su morale da istraže i utvrde koji izvor im najbolje odgovara. Kada bi se jednom „opredelile“ i vraćale istom izvoru, to ponašanje je klasifikovano kao navika.
The study did not use actual animals, but instead relied on computer models to simulate foraging across a variety of species.©Serenity Images23/Shutterstock.com
Glavni nalazi
Navike povećavaju verovatnoću preživljavanja. U više od 1.000 simulacija, jedinke bez razvijenih navika preživele su oko 62% puta, dok su jedinke koje su formirale i održavale navike preživele oko 85% puta. Istraživači tumače da navike oslobađaju mentalne resurse za praćenje spoljne pretnje — tokom istraživanja novih izvora hrane životinje su manje budne i izložene većem riziku.
Model je takođe pokazao da:
Animals form feeding habits as a way to free up brainpower to stay alert for predators, the study found.©Aa A / CC BY 4.0 –Original/License
- Navike su naročito korisne u stabilnim okruženjima — kako dugo okolnosti ostaju iste, to je manje potrebe za traženjem novih izvora.
- Formiranje navike je znatno sporije kada su nagrade nekonzistentne — otprilike tri puta duže nego u stabilnim uslovima.
- Ako se okruženje menja veoma često ili prebrzo, navike gube svoju vrednost i ponašanje koje zavisi od navika prestaje da bude korisno.
Ograničenja i implikacije
Ključna slabost studije je što su zaključci izvedeni isključivo iz računarskih modela — bez eksperimentalnih podataka sa stvarnim životinjama. Modeli pojednostavljuju stvarnost i zavise od pretpostavki koje autori prave, pa su potrebne empirijske studije da bi se nalazi potvrdili u prirodi.
Olof Leimar, vodeći autor i profesor emeritus na Stockholm University, ističe: "Sposobnost formiranja i prekidanja navika predstavlja moćnu fleksibilnost u ponašanju — balans između istraživanja i navike može smanjiti rizik od predatora bez značajnog gubitka hrane."
Autori veruju da su otkrića primenljiva široko kroz životinjsko carstvo, a potencijalno i na ljudske obrasce donošenja odluka: znati kada istraživati, a kada se osloniti na rutinu može biti temelj adaptivnog ponašanja.
Zaključak: Navike nisu nužno znak mentalne tromosti — mogu biti evolutivno prilagođena strategija koja štedi pažnju i povećava šansu za preživljavanje u stabilnim uslovima. Međutim, potrebna su poljska i laboratorijska istraživanja da bi se ovakvi zaključci potvrdili kod stvarnih životinja.
Pomozite nam da budemo bolji.
