Nova istraživanja ukazuju da je impaktor povezan sa Chicxulubskim udarom pre 66 miliona godina bio retki, ugljenikom bogat hondrit, tip meteorita koji se retko viđa na Zemlji. Ovo otkriće smanjuje verovatnoću da je sumpor iz samog meteora bio glavni uzrok masovnog izumiranja. Umesto toga, naučnici ističu da su fina prašina i aerosoli podignuti u atmosferu verovatno bili presudni za globalne klimatske posledice. Poreklo impaktora moglo bi biti iz spoljnog dela asteroidnog pojasa ili udaljenijih regiona Sunčevog sistema, ali mnoga pitanja i dalje ostaju otvorena.
Chicxulub: Otkriven Retki Tip Meteora Koji Je Okončao Doba Dinosarusa
New research identifies what class of meteorite hit Earth 66 million years ago, killing the majority of life and ending the age of the dinosaurs (Getty Images/iStock)
Istraživači su detaljnije odredili klasu meteora povezanog sa udarom koji je pre 66 miliona godina završio eru dinosaurusa — i pokazalo se da je reč o retkom, ugljenikom bogatom hondritu, tipu meteora koji se retko nalazi na Zemlji.
Dok je sam asteroid Chicxulub odgovoran za stvaranje ogromnog kratera na poluostrvu Jukatan, fragmenti koji su preživeli prolaz kroz atmosferu nazivaju se meteoriti. Tim naučnika sa Univerziteta Britanske Kolumbije i partnerima iz Evrope analizirao je tragove materijala u tankom sloju gline koji je formiran posle udara.
Šta su otkrili?
Na osnovu merenja tragova elemenata u sedimentima povezanima s udarom, istraživači su zaključili da je impaktor najverovatnije bio karbonatni/ugljenikom bogat hondrit (carbonaceous chondrite) — jedan od najsiromašnijih po zastupljenosti tipova u zbirci meteorita na Zemlji, čineći oko pet procenata uzoraka.
Dr. Philippe Claeys, a visiting professor at the University of British Columbia, was one of the researchers who made the discovery (Credit: University of British Columbia)
Ovakvi hondriti spadaju među najprimitivnije materijale u Sunčevom sistemu i često sadrže organske supstance i vodu vezanu u mineralima. Nalaz naglašava da je udar bio neobičan po poreklu projektila, što dodatno osvetljava kaznu koja je zadesila kopnene ekosisteme pre 66 miliona godina.
Implikacije za uzrok izumiranja
Dr Philippe Claeys, gostujući profesor na Univerzitetu Britanske Kolumbije, ističe da ovo otkriće ne menja osnovnu sliku udara i nastanka kratera, ali utiče na procenu hemijskog doprinosa samog meteora. Ako je impaktor bio siromašan sumporom, manje je verovatno da je upravo sumpor iz meteora bio glavni okidač za masovno izumiranje.
"Fina prašina podignuta u atmosferu verovatno je bila glavni faktor", rekao je Claeys u saopštenju.
To ne isključuje ulogu drugih izvora sumpora — na primer, isparljivi materijali iz stena kojima je pogodio Yukatán — niti doprinos postojećih klimatskih promena ili vulkanskih erupcija pre udara. Međutim, nova analiza upućuje na to da su globalno zaklanjanje svetlosti i hlađenje izazvani aerosolima i prašinom bili presudni za nagli kolaps ekosistema.
Residue of the crater's impact was found in a thin layer of clay (Credit: Dr. Philippe Claeys)
Poreklo impaktora i otvorena pitanja
Autori rada navode da je moguće poreklo asteroida bilo iz spoljnog dela asteroidnog pojasa u blizini Jupitera ili čak iz udaljenijih regiona Sunčevog sistema. Ipak, ostaju otvorena pitanja o tačnom sastavu, putanji i punim posledicama udara.
U popularnom prikazu objavljenom u The Conversation, Monica Grady i Michael Benton slikovito opisuju neposredne efekte udara: od trenutnog zapaljenja i uništenja blizu epicentra do smrtonosnog termalnog zračenja i nadzvučnih vetrova koji su mogli ubiti život i na više stotina ili hiljada kilometara udaljenosti.
Iako nova studija pojačava razumevanje samog projektila, nauka i dalje radi na sastavljanju kompletne slike o tome kako je nastupila masovna smrt i koje su dugoročne klimatske posledice uticale na poslerazdoblje Zemlje.
Pomozite nam da budemo bolji.
