Građanski Podaci Otkrivaju Kako Su Opiljoni Postali Neobično Posvećeni Očevi

Tradicionalno je prikupljanje podataka bilo gotovo isključivo rezervisano za profesionalne naučnike, ali sve veći broj projekata građanske nauke menja tu sliku. Građani širom sveta putem aplikacija i platformi doprinose fotografijama i zapažanjima koja, nakon provere, mogu značajno da unaprede naučna istraživanja.

Studija i izvor podataka

Novo istraživanje objavljeno u Zoological Journal of the Linnean Society, vođeno od biologa sa Univerziteta u Sao Paulu (USP), upotrebilo je podatke prikupljene na platformi iNaturalist da bi razjasnilo evoluciju roditeljske nege kod opiljona, poznatih i kao "daddy longlegs" ili harvestmen. Iako podsećaju na pauke, opiljoni nisu pauci, već zasebna grupa unutar arahnida.

This male harvestman (Opilio canestrinii) on a geranium is cleaning one of his long legs in his jaws.©Charles J. Sharp, CC-BY-SA-3.0 –Original/License

Šta su autori otkrili

Koristeći podatke građana, istraživači su broj dokumentovanih vrsta sa dokazima roditeljske nege povećali sa 80 na 142 vrste. Taj značajan porast omogućio je da se bolje rekonstruišu evolucioni obrasci i utvrdi kako se roditeljska nega pojavljivala, nestajala i ponovno pojavljivala tokom vremenskih razdoblja.

Opiljoni pokazuju širok spektar strategija roditeljske nege: neke vrste uopšte ne brinu o jajima nakon polaganja, neke imaju majčinsku negu pri kojoj ženke ostaju uz jaja i nimfe i do nekoliko nedelja, dok kod drugih vrsta mužjaci sakupljaju jaja od više ženki i povremeno ih čuvaju — obično samo nekoliko dana nakon izleganja.

Species such as thisVonones sayituck their eggs into hidden spots, like under bark or fallen leaves.©Marshal Hedin, CC-BY-SA-2.0 –Original/License

Evolucioni putevi očinske nege

Analiza filogenetskih podataka pokazuje da su prelazi između prisustva i odsustva roditeljske nege česti. Majčinska nega se, prema nalazima, u svim slučajevima razvijala iz predaka koji nisu negovali potomstvo. Očinska nega, međutim, nastajala je na dva načina: iz vrsta bez roditeljske nege i iz vrsta koje su već imale majčinsku negu. Autori pretpostavljaju da je kod drugog puta u igri seksualna selekcija, pri čemu ženke favorizuju mužjake koji brinu o jajima.

Glauco Machado, jedan od autora studije, navodi da su podaci sa iNaturalist-a omogućili vrlo brzo i isplativo prikupljanje velikog broja zapažanja koja bi inače zahtevala decenije i obilazak muzeja širom sveta.

Zašto je ovo važno

Sa uključivanjem podataka iz iNaturalist-a, opiljoni sada čine procenat veći od polovine svih poznatih primera očinske roditeljske nege među arahnidima, iako čine manje od 1% opisanih vrsta arahnida ukupno. To pokazuje koliko ciljane građanske baze podataka mogu promeniti naučni uvid u ponašanje i evoluciju manje proučavanih grupa organizama.

This gonyleptid harvestman (Iguapeia melanocephala) from Paraná, Brazil has male parental care.©João P. Burini, CC-BY-SA-4.0 –Original/License

Ipak, autori naglašavaju da građanska nauka nije zamena za posao taksonoma i profesionalnih biologa: imenovanje i formalna klasifikacija vrsta ostaju ključni za očuvanje biodiverziteta i dalja istraživanja.

Zaključak: Uključivanje građana u nauku može brzo i efikasno proširiti empirijsku osnovu za proučavanje evolucije ponašanja, a kod opiljona je upravo zahvaljujući takvim podacima postalo moguće rekonstruisati kompleksne obrasce roditeljske nege.