Izložba „Nekada Smo Bili Kao Vi“ u Muzeju Aquincum u Budimpešti predstavlja 16 rekonstruisanih lica stanovnika rimskog Aquincuma nastalih kombinacijom 3D CT skeniranja, 3D štampe i arheogenetike. Šest modela izrađeno je u hiperrealističnom silikonu, a nalazi ukazuju na multietničko poreklo i teške životne uslove mnogih stanovnika. Postavka naglašava ljudsku dimenziju arheoloških ostataka i poziva na empatiju prema pojedincima čije su priče sada vidljivije.
„Nekada Smo Bili Kao Vi“: Rekonstrukcije Otkrivaju Lica 16 Stanovnika Rimske Aquincum
A reconstructed face is displayed as part of an ongoing exhibit at the Aquincum Museum in Budapest, Hungary. | Credit: ARC-heo art-REKO Studio
U Muzeju Aquincum u Budimpešti otvorena je izložba „Nekada Smo Bili Kao Vi“, koja prikazuje rekonstruisana lica 16 ljudi koji su živeli u rimskom Aquincumu pre oko 1.700 godina. Izložba kombinuje arheologiju, forenzičku rekonstrukciju i najnovije naučne metode kako bi oživela priče pojedinaca čiji su skeletni ostaci pronađeni pri iskopavanjima.
The entrance to the "Once We Were Like You" exhibit at the Aquincum Museum in Budapest. | Credit: Gábor Lakos Aquincum Museum Budapest
Kako su nastale rekonstrukcije
Proces započinje visokorezolutnim 3D CT skeniranjem originalnih lubanja i izradom preciznih 3D-štampanih replika. Na njima forenzički stručnjaci rade bez dodatnog rukovanja kostima, a po potrebi koriste arheogenetičke (staroDNK) analize koje mogu dati indikacije o verovatnoj pigmentaciji kože, kose i očiju.
ARC-heo art-REKO Studio
Autorka hiperrealističnih modela, forenzička rekonstruktorka Emese Gábor, za šest izloženih radova izradila je kalupe i odlivke od obojenog silikona, koje je dovršila pravom kosom, trepavicama, obrvama i, gde je prikladno, bradom. Ovakvi modeli omogućavaju posetiocima da stanu oči u oči s ljude u prirodnoj veličini i sagledaju ih iz više uglova.
The silicon reconstruction of an ancient construction worker. | Credit: Gábor Lakos Aquincum Museum Budapest
Ljudi i njihove priče
Među rekonstruisanim licima nalaze se muškarci, žene i dete — od građevinskog radnika, vojnih oficira i kovača, do žene tumačene kao dadilja ili isceliteljka. Posebnu pažnju privlači poznata "mumija sa Jablonka Road": žena s lovorovim vencem, pticolikim sandalama od plute i prikladnim garderobom, uz koju je pronađen oslikan muški portret. Arheolozi smatraju da portret može predstavljati blisku osobu (muža ili oca), ali njegov identitet nije potvrđen.
Gábor stands in front of a display showing the reconstructed face of a child from Aquincum. | Credit: Gábor Lakos Aquincum Museum Budapest
Analize skeletnih ostataka ukazuju da su mnogi pojedinci iskusili teške fizičke napore, periode gladi i hronične upale — nalaz koji kustosi tumače kao pokazatelj da su rekonstrukcije često predstavljale manje imućne članove rimske zajednice na dunavskoj granici.
Nasilne smrti i interpretacije
Dve žene u postavu sahranjene su licem okrenutim prema dole sa vezanim nogama, što ukazuje na nasilnu ili kaznenu sahranu. Izložba navodi istorijske interpretacije koje povezuju jedan od tih slučajeva s optužbom za veštičarenje, a drugi s trovanjem, ali autori naglašavaju da su takve interpretacije kontekstualne i ne predstavljaju direktan dokaz iz samih ukopa.
"Lice je najvažniji element za prepoznavanje osobe," kaže Emese Gábor. "Rekonstrukcija omogućava posetiocima da te ljude dožive kao stvarna bića, a ne samo kao skeletne ostatke."
Izložba takođe ističe multietnički karakter Aquincuma: genetske i arheološke analize ukazuju na veze s područjima današnje Italije, Škotske i Sirije, kao i prisustvo sarmatskih grupa s evroazijske stepe i keltskih zajednica iz ranijeg perioda.
Za posetioce
Izložba traje do 31. oktobra i nudi priliku da se, kroz materijalne rekonstrukcije i naučne podatke, razmisli o svakodnevnom životu na granici Rimskog carstva. Gábor veruje da takav susret podstiče empatiju: kad vidimo lice, ne vidimo samo kosti, već čoveka koji je živeo, radio, voleo i patio.
Napomena: Interpretacije šireg istorijskog i društvenog konteksta zasnovane su na kombinaciji arheoloških nalaza, antropoloških analiza i istorijskih izvora, ali pojedinačna tumačenja (npr. optužbe za veštičarenje) ne predstavljaju apsolutnu činjenicu bez dodatnih dokaza.
Pomozite nam da budemo bolji.
