Wally Funk, jedna od članica grupe Mercury 13, preminula je 8. jula u 87. godini. Nakon više od 60 godina čekanja, 2021. je, sa 82 godine, poletela na prvoj posadi kompanije Blue Origin i postala najstarija osoba koja je stigla do svemira. Tokom karijere bila je prva žena instruktor na vojnoj bazi, prva žena-inspektor bezbednosti za SAD, zabeležila je oko 19.000 sati leta i obučila preko 3.000 pilota.
Wally Funk — Pionirka Avijacije Koja Je Posle Više Od 60 Godina Dosegla Svemir
Wally Funk, shown after her flight on Blue Origin in 2021, died at 87 on July 8 . | Credit: Getty
Wally Funk, istaknuta američka pilotkinja i jedna od članica legendarne grupe Mercury 13, preminula je 8. jula u 87. godini. Posle više od šest decenija čekanja, uspela je da ostvari svoj san o letu iznad ivice svemira i postane simbol istrajnosti i borbe za ravnopravnost u avijaciji.
Putu do svemira i rano interesovanje
Još 1960. Funk je sa samo 22 godine postala najmlađa članica eksperimentalnog programa poznatog kao Mercury 13, u kojem su žene prolazile iste iscrpne fizičke testove kao i muškarci. Program, koji nije bio zvanično podržan od strane NASA, otkrio je da su mnoge žene sposobne za takve napore, ali im je tadašnja politika zabranila pristup zvaničnoj astronautskoj obuci.
Karijera i dostignuća
Mary Wallace Funk odrasla je u Novom Meksiku i već kao devojčica pokazivala je sklonost ka smelim poduhvatima. Studirala je na Oklahoma State i stekla licence za avione, jedrilice i hidroavione. Sa 20 godina postala je prva žena instruktor letenja na vojnoj bazi, dok je kasnije postala i prva žena-inspektor bezbednosti u američkoj vladi, istražujući oko 450 avionskih udesa.
U toku karijere zabeležila je oko 19.000 sati leta, obučila više od 3.000 pilota i učestvovala u mnogim takmičenjima. Uprkos preprekama i predrasudama, Funk je uporno nastavila sa sopstvenom obukom za svemirske uslove — podvrgavala se centrifugama, ulazila u komore za velike visinske razlike i isprobavala bestežinsko stanje u ruskim centrima.
Let sa Blue Origin i mesto u istoriji
Godine 2021, u 82. godini, Wally Funk ukrcala se u posadu kompanije Blue Origin, na prvu posadu komercijalnog leta koji je vodio Jeff Bezos. Letom raketnog sistema New Shepard posetila je ivicu svemira i dostigla visinu od preko 60 milja, u trajanju od oko 10 minuta. Tim povodom izjavila je nakon sletanja da želi da ponovo poleti, odmah i brzo.
Želim da idem opet, brzo!
Zašto je njen put važan
Funkova priča osvetljava kako institucionalne prepreke mogu dugo da odlože ostvarenje talenata, ali i kako upornost, posvećenost i ljubav prema letenju prevazilaze prepreke. Njeno iskustvo kao članice Mercury 13 i kasniji let sa Blue Origin simbolizuju prolaz od nezvaničnih testova i odbacivanja do javnog priznanja i istorijskog leta.
Nasleđe: Wally Funk ostaje primer upornosti i dokaz da granice mogu biti pomerene. Njena karijera i javni povratak u svemir inspirišu nove generacije pilotkinja i astronautkinja.
Pomozite nam da budemo bolji.
