Spužva „Pileće Bubrege“ Može Očistiti Zagađene Luke — 91,7% Jedinki Preživelo 455 Dana

Biolozi veruju da čišćenje zagađenih luka jednog dana može dobiti neočekivanu podršku od spužve poznate pod nadimkom „pileće bubrege“. Vrsta Chondrosia reniformis istaknuta je u studiji objavljenoj u časopisu Frontiers in Marine Science kao posebno tolerantna na uslove u prometnim lukama i potencijalni kandidat za prirodnu sanaciju zagađenih priobalnih područja.

Zašto su luke problematične?

Luke su neophodne za privredu, ali su često zagađene: ulje, plastični otpad, toksini i invazivne vrste nakupljaju se u zaštićenim zalivima. Organizmi uneseni balastnim vodama mogu zameniti lokalnu faunu, dok radovi poput dubljenja i intenzivan brodski saobraćaj stvaraju buku i mehanički stres za morske organizme.

Uloga spužvi u ekosistemu

Spužve filtriraju velike količine morske vode svakog dana, uklanjajući teške metale, patogene bakterije, viruse i sitne organske čestice. Filteriranjem vraćaju hranljive materije u vodu, poboljšavaju kvalitet vode i doprinose protoku energije kroz hranidbene mreže. Pored toga, spužve služe kao stanište za crve, rakove i mlade ribe.

Kako je sprovedeno istraživanje

Tim iz Španije testirao je pet vrsta spužvi u rekreativnoj luci Marina Palamós (pokrajina Girona). Ispitane vrste bile su: Corticium candelabrum, Crambe crambe, Scalarispongia scalaris, Ircinia oros i Chondrosia reniformis (spužva „pileće bubrege“). Spužve su prvo držane na keramičkim pločama u rezervoarima od 132 galona sa nefiltriranom protokom morske vode u Blanes Marine Research Center, a potom su između 2024. i 2025. godine transplantovane na veštačke grebene — metalne mreže obložene kalcijum-karbonatom — pričvršćene za podvodni nasip u luci.

Three specimens of the chicken kidney sponge transplanted into the harbor. One specimen is migrating toward the edge of the experimental plate used as the substratum. During this migration, its body is undergoing division into two clonal descendants, which remain connected by a narrow bridge of tissue.Image: Carlota Escarré.

Na fotografiji se vide tri primerka Chondrosia reniformis transplantovane u luku; jedan primerak je u procesu migracije ka ivici ploče dok se njegovo telo deli na dva klonska potomka povezanim uskim mostom tkiva. Foto: Carlota Escarré.

Rezultati

Chondrosia reniformis se pokazala kao najotpornija: 91,7% originalnih jedinki preživelo je tokom celog perioda praćenja od 455 dana. Spužva je ne samo opstala, već se i aseksualno razmnožavala. Nasuprot tome, vrste C. crambe, S. scalaris i I. oros smanjivale su se i uginule u rasponu od 20 do 165 dana. C. candelabrum nije preživeo laboratorijske uslove i nije bio uključen u transplantaciju.

Zašto je Chondrosia reniformis poseban kandidat?

Autori ističu nekoliko osobina koje doprinose uspehu ove vrste: sposobnost da se "puze" odnosno migrira na povoljnije mesto ako lokalni uslovi postanu nepovoljni, preseljavajući se iz izloženih zona na zaštićene pukotine; i aseksualno razmnožavanje putem fisije, što omogućava brzo širenje populacija pre nego što sledeće generacije stupe u seksualno razmnožavanje.

Naredni koraci

U budućim istraživanjima tim planira dugoročno praćenje spužvi iz luke, sa posebnim fokusom na mikrobiome koji žive u tkivu Chondrosia reniformis. Cilj je utvrditi da li prisutne zajednice mikroba pomažu spužvi da toleriše zagađivače i time poboljšavaju njenu upotrebljivost u bioremedijaciji luka.

Zaključak: Iako su potrebna dalja dugoročna ispitivanja i procene uticaja, rezultati sugerišu da Chondrosia reniformis ima realan potencijal kao prirodni i održiv alat za poboljšanje kvaliteta vode i obnavljanje degradiranih priobalnih staništa.