Tri nova neoasirska kralja otkrivena su ponovnim tumačenjem loše očuvanih klinastih pločica i stela, pokazujući da su pobune i političke čistke izbrisale sumnjive vladare iz zvaničnih hronika. Istraživanje Alexandra J. Edmondsa i Eckarta Frahma identifikovalo je Tiglat-pilesera (763–762. p.n.e.), Šalmanesera (747–745. p.n.e.) i Aššur-uballiṭa (913–912. p.n.e.). Ovi nalazi osporavaju idealizovani prikaz sukcesije u Assyrian King List i osvetljavaju mehanizme istorijskog brisanja i propagande.
„Skriveni u Senci“: Otkrivena Tri Nova Neoasirska Kralja Koja Menjaju Istoriju
An Assyrian lamassu, or guardian deity. (TYalaA/Wikimedia Commons/CC BY 4.0)
Tri dosad neprepoznata neoasirska vladara iz perioda oko 1000–609. p.n.e. otkrivena su ponovnim tumačenjem loše očuvanih klinastih pločica i stela, što menja dugačko prihvaćenu hronologiju i otkriva koliko su neki događaji namerno izbrisani iz zvaničnih zapisa. Istraživanje su sačinili asiriolozi Alexander Johannes Edmonds (Univerzitet Münster) i Eckart Frahm (Yale University), a rad je objavljen u Journal of Cuneiform Studies (2026).
The protective deity known as a lamassu, commonly commissioned by Assyrian kings, protected palaces and gateways.(TYalaA/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0)
Ključna otkrića: tri kratkotrajna vladara — Tiglat-pileser (763–762. p.n.e.), Šalmaneser (747–745. p.n.e.) i Aššur-uballiṭ (913–912. p.n.e.) — pokazali su kako su pobune, prepravljeni natpisi i političke čistke uklonile neželjene ličnosti iz zvaničnih lista, naročito iz takozvane Assyrian King List.
A poorly preserved tablet inscribed with the royal grant, which helped lead to the discovery of the first unknown king, Tiglath-pileser. (The British Museum and the Cuneiform Digital Library Initiative)
Kako su otkriveni "novi" kraljevi
Edmonds i Frahm su ponovno analizirali dokumente koji su objavljeni i proučavani još pre više decenija, ali su zbog loše očuvanosti ili ranijih pretpostavki pogrešno tumačeni. U jednom slučaju, kraljevski dar zabeležen na tableti iz Ninive sadrži ime Tiglat-pileser koje je ranije automatski pripisano Tiglat-pileseru III — što je preskakalo mogućnost da je reč o ranijem, samostalnom vladaru.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Primeri brisanja i prepravljanja
Za Šalmanesera istraživači su preispitali stelni spomenik otkriven 1894. godine na kojem je originalno uklesano ime, ali je kasnije prekriveno imenom Tiglat-pilesera III. U slučaju Aššur-uballiṭa, postoje zapisi o uništenom monumentu koji je bio odsečen, obezglavljen i lišen kraljevskih oznaka — tipičan postupak uklanjanja legitimnosti usvojenih vladara.
The stela in question lies flat beneath the remains of another stela. (Edmonds & Frahm,J. Cuneif. Stud., 2026)
„Assyrian King List deluje kao idealizovana verzija vladavine u kojoj se sav nemir briše iz zapisa,“ piše Frahm, ukazujući na selektivnu i propagandnu prirodu drevnih hronika.
Širi istorijski kontekst
Otkriveni slučajevi ukazuju na turbulentno razdoblje: pobune, epidemije, klimatske poteškoće, pa čak i neobični astrološki događaji (pomračenja) mogli su podstaći lokalne elite da podrže kratkotrajne ili paralelne pretendente na presto. Umesto potpune destabilizacije, posledica je bila transformacija Asirije u sve agresivniju imperiju u vekovima koji su sledili.
The kingly timeline, updated by Edmonds with the inclusion of the newly recognized kings. (Edmonds & Frahm,J. Cuneif. Stud., 2026)
Zašto je ovo važno: revizija hronologije menja razumevanje političkih procesa u drevnoj Asiriji i podseća nas da istorijske liste koje su sačinjavali pobednici često predstavljaju uređenu i instrumentalizovanu verziju prošlosti.
Studija: Alexander J. Edmonds i Eckart Frahm, Journal of Cuneiform Studies (2026).
Pomozite nam da budemo bolji.
