Topla voda i El Niño gurnuli raže bliže obale: Hiljade uboda na plažama Južne Kalifornije

HUNTINGTON BEACH, Kalifornija (AP) — Jake Hemann uzeo je dasku i otišao na surfovanje. Sat vremena kasnije našao se u stanici spasilaca na Bolsa Chici, držeći bolnu stopu u kofi sa što vrelećom vodom — jedna od stotina takvih priča ovog leta.

A researcher shows a barb clipped from a stingray in Seal Beach, Calif., Friday, Aug. 7, 2026. (AP Photo/Jae C. Hong)(AP Photo/Jae C. Hong)

Šta se dešava

Do sada 2026. godine na plažama kao što su Bolsa Chica i u Huntington Beachu prijavljeno je više od 3.100 uboda raža — dvostruko više nego tokom cele 2025. godine. Samo na području grada Huntington Beach (3,5 milje / 5,6 km obale) registrovano je više od 2.000 takvih slučajeva, dok je na plažama San Dijega tokom prve polovine 2026. zabeleženo preko 900 uboda, više nego u bilo kojoj prvoj polovini poslednjih pet godina.

Lifeguard Max Voci, center, treats beachgoers for stingray stings at Bolsa Chica State Beach in Huntington Beach, Calif., Friday, July 24, 2026. (AP Photo/Jae C. Hong)(AP Photo/Jae C. Hong)

Zašto raže dolaze bliže obali

Stručnjaci objašnjavaju da su glavni faktori toplija voda usled dugotrajnog morskog toplotnog talasa i formiranje El Niño ciklusa koji zagreva površinske vode. Bryan R. Etnyre, upravnik državnog parka u severnom okrugu Orange, navodi da su temperature okeana ovog zimskog perioda konstantno ostajale u 60-im stepenima Farenhajta (oko 15–20 °C), bez nedeljnih padova ispod 60°F.

A beachgoer stands in shallow water at Bolsa Chica State Beach in Huntington Beach, Calif., Friday, July 24, 2026. (AP Photo/Jae C. Hong)(AP Photo/Jae C. Hong)

Round (okrugle) raže obično se kreću u plitke vode kada je talasanje manje, a vode toplije. Takođe, pad populacija njihovih prirodnih predatora — ajkula, morskih lavova i velikih morskih basova — doprinosi povećanju broja raža, kaže Chris Lowe, profesor morske biologije i direktor Shark Lab na CSU Long Beach.

A stingray warning is displayed at Bolsa Chica State Beach in Huntington Beach, Calif., Friday, July 24, 2026. (AP Photo/Jae C. Hong)(AP Photo/Jae C. Hong)

Uticaj ponašanja ljudi

Posle pandemije, veći broj ljudi posećuje plaže radi rekreacije, a tople vode dodatno podstiču kupanje i surfovanje, što povećava verovatnoću sudara ljudi i raža u plitkoj vodi.

Kako se događa ubod i prva pomoć

Kada se raža nagazi, ona refleksno podiže rep i bodlje mogu probosti kožu, ubrizgavajući bolan otrov. Standardna prva pomoć koju primenjuju spasioci je potapanje povređenog dela u što topliju vodu koju osoba može podneti — to ublažava bol dok otrov ne oslabi. Većina uboda ne zahteva dalju medicinsku intervenciju, ali ako crvenilo ili otok potraju više od četiri-pet dana, može biti infekcije ili zadržanog dela bodlje koji lekar može uočiti rendgenskim snimkom, upozorava dr Christanne Coffey (UC San Diego Health).

Mere i preporuke

• Spasioci savetuju ulazak u vodu klizećim korakom ("shuffle") kako bi se raže pomerile i smanjio rizik od uboda.
• Neke plaže koriste aplikacije za obaveštavanje kupača o većem broju uboda na određenoj lokaciji.
• Istraživači i mediji razvijaju savete i upozorenja, a pojavile su se i specijalne zaštitne čizmice koje tvrde da su otporne na bodlje — iako oprez i dalje ostaje ključ.

Ekološki kontekst

Lowe ističe da raže imaju važnu ulogu u ekosistemu obale: hrane se malim školjkama i provetravaju sediment, pa masovno istrebljenje ili nepromišljene reakcije ljudi mogu imati neželjene posledice. Ipak, očekuje se da će tokom ovog jakog El Niño perioda broj raža i broj uboda biti rekordan.

"Može ih biti toliko da praktično prekrivaju dno — ne vidi se pesak", rekao je Lowe nakon što su istraživači mrežom dužine 75 stopa uhvatili oko 200 raža na jednom odsipu obale.

Na kraju, iako su ubodi bolni i brojni, spasioci i medicinski stručnjaci savetuju smirenost: zagrejana kupka kao prva pomoć i medicinska provera samo ako simptomi traju duže nego što je uobičajeno.