Pad broja farmi i obim napuštenih poljoprivrednih zemljišta u SAD poziva na brza rešenja. Studija Argonne i NREL u Minnesoti pokazuje da postavljanje solarnih panela uz sadnju autohtonih biljaka može za manje od četiri godine vratiti funkcionalno stanište: pčele i drugi insekti značajno su se oporavili, a broj insekata se utrostručio za pet godina. Rešenje donosi i ekonomske koristi za poljoprivrednike kroz zakupnine i poboljšano oprašivanje okolnih useva.
Solarne farme brzo obnavljaju staništa: pčele se vraćaju za manje od četiri godine
Argonne National Laboratory/Lee Walston
Stopa zatvaranja farmi u SAD je zabrinjavajuća: 2025. godine broj farmi je pao za oko 15.000, a ukupna poljoprivredna površina smanjena je za 2,51 miliona akri — što je površina blizu veličine Velikog Ostrva Havaja. Napuštena poljoprivredna zemljišta obično dugo ostaju ekološki osiromašena: prirodni povrat produktivnosti biljaka može trajati decenijama ili gotovo celo jedno stoleće. Međutim, studije pokazuju da se uz odgovarajuće planiranje ta zemlja može brzo pretvoriti u funkcionalno stanište, a istovremeno proizvoditi obnovljivu energiju.
Studija u Minnesoti: metoda i nalazi
Istraživači iz Argonne National Laboratory i National Renewable Energy Laboratory (objavljeno preko IOPScience) ispitali su pristup na dve lokacije u saveznoj državi Minnesota. Umesto tipičnog nivelisanja terena (grading) i velikih građevinskih radova, na lokacijama su izvršili minimalne intervencije — napravili su samo pristupne puteve, a u testnim parcelama su posejali mešavine autohtonih trava i cvetnica prilagođenih različitim uslovima vlage i osunčanosti.
Tehnička rešenja: paneli su montirani više od šest stopa (više od 1,8 m) iznad tla, uz mogućnost praćenja sunca tokom dana; u najnižoj poziciji paneli su ostajali oko tri stope (~0,9 m) iznad zemlje, što je omogućilo nesmetan rast vegetacije ispod i oko panela.
Argonne National Laboratory/Lee Walston
Brzi povrat biodiverziteta
Rezultati su pokazali da se funkcionalno stanište uspostavilo za manje od četiri godine. Najdramatičniji povratak zabeležen je kod autohtonih pčela: oko druge godine biljke su počele da sazrevaju, što je dovelo do masovnog povratka pčela, a do četvrte godine pčele su bile redovno prisutne. Tokom pet godina zabeležen je i utrostručen broj insekata u anketama — uključujući ose, moljce, muve, leptire i bube.
Efekat na poljoprivredu i ekonomija
Obnova biljnih staništa ispod solarnih panela imala je benefite i za okolne useve: soja u parcelama pored solarne farme privlačila je više pčela nego parcela pored puteva ili unutar useva, a broj poseta pčela bio je sličan onom kod useva koji graniče sa travnatim površinama u okviru Conservation Reserve Program (CRP). Ekonomsku privlačnost povećavaju i ponude za zakup zemljišta u Srednjem zapadu (Midwest) — u nekim slučajevima one su dosegle $1,250–$1,500 po akru.
Ključni zaključak: uz minimalno tehnoloških intervencija i promišljeno upravljanje autohtonom vegetacijom, agrivoltaika može istovremeno proizvoditi čistu energiju, obnavljati biodiverzitet i pružati dodatni prihod poljoprivrednicima.
Ograničenja i dalje perspektive
Studija obuhvata dve lokacije što sugeriše snažne rezultate, ali dalje istraživanje na većem broju lokacija i u različitim klimatskim uslovima je neophodno da bi se potvrdila univerzalnost nalaza. Ipak, primer iz Minnesote pokazuje da agrivoltaika — integracija poljoprivrede i solarne energije — može biti praktično rešenje za mnoge regiona koji se suočavaju sa napuštanjem zemljišta.
Za kraj: kombinacija solarnih panela, podignutih montaža i sadnje autohtonih biljaka predstavlja pristup koji donosi višestruku korist: obnovu staništa, poboljšanje oprašivanja, održivu proizvodnju energije i novu ekonomsku vrednost za vlasnike zemljišta.
Pomozite nam da budemo bolji.
