U razmaku od nekoliko dana u istoj tajlandskoj pokrajini dogodila su se dva smrtonosna oružana incidenta — masakr u školi koji je počinio 14-godišnjak i pucnjava bivšeg političara koja je usledila. Tajland ima više od 10 miliona civilnih oružja (oko 4 miliona neregistrovanih), a godišnje 2.000–3.000 ljudi strada od vatrenog oružja. Loše sprovođenje zakona, državni popusti za kupovinu oružja i vojna kultura otežavaju efikasne reforme uprkos najavama vlade.
Tajland: 10 miliona oružja i novi talas pucnjava — zašto reforme ne deluju?
Chalong Riewrang told reporters he had "not intended to shoot his friend" [Reuters]
U roku od nekoliko dana u jednoj tajlandskoj pokrajini zabeležena su dva teška oružana incidenta koja ponovo otvaraju pitanje kontrole oružja u zemlji. Prvo je 14-godišnjak izvršio masakr u školi, usmrtivši osmoro ljudi pre nego što je pucao u sebe, a tri dana kasnije 71-godišnji bivši političar Chalong Riewrang upucao je lokalnog upravnika Thongchaija Yenpraserta i njegovog vozača — Thongchai je kasnije preminuo.
Hronologija glavnih događaja
Chalong je, kako se navodi, ušao u lokalnu upravnu zgradu da raspravi dug i iznenada izvadio pištolj, ispalivši četiri metka kroz prozor Thongchaijevog automobila. Nakon čina telefonom je kontaktirao novinarku koja je bila u direktnom prenosu. Policija ga je ubrzo uhapsila; medijima je delovao smireno dok je pušio cigaretu i tvrdio da nije planirao da ubije prijatelja, već da je reagovao kad je vozač, navodno, izvadio oružje.
Three days before the politician opened fire, eight people died in a school shooting in the same province [Reuters]
Istog dana, u provinciji Prachinburi, policijski narednik je tokom svađe upucao suprugu za volanom; automobil se prevrnuo, narednik je potom izvršio samoubistvo — supruga je preminula u bolnici. Verovatno je bilo još sličnih incidenata koji nisu dospeli u medije.
Skala problema: brojevi i poređenja
Tajland ima procenjenih više od 10 miliona civilnih oružja, od kojih je oko 4 miliona bez dozvole. Godišnje se procenjuje između 2.000 i 3.000 smrtnih slučajeva povezanih s vatrenim oružjem; za poređenje, u Britaniji, sa sličnom populacijom, broj je daleko manji — ispod 50 godišnje.
Police inspect the scene where Chalong fired into car last week [Reuters]
Rupice u zakonodavstvu i prakse koje to omogućavaju
Na papiru zakon deluje strog: potrebne su tri vrste dozvola (kupovina, posedovanje i nošenje). Međutim, dozvole za posedovanje važe doživotno, nema obaveznih psihijatrijskih provera, ne postoji kontrola pravilnog čuvanja oružja, a višestruke birokratske i koruptivne prakse otvaraju prostor za zloupotrebe.
Poseban problem je državni program po kome policajci i drugi zvaničnici mogu da kupuju oružje po velikom popustu; od 2009. je pod tim uslovima u zemlju uvezeno oko 200.000 komada oružja godišnje. Nakon pet godina oružje se može preprodavati — a program je nekoliko puta bio predmet istraga zbog sumnje na korupciju. Zajedno sa lokalnom proizvodnjom kod neregistrovanih majstora, to hrani crno tržište.
Visiting the school after the shooting, Thai Prime Minister Anutin Charnvirakul promised new gun laws [EPA]
Društveni i kulturni faktori
"Oružje se posmatra kao statusni simbol... Pokazivanje snage i držanje moći smatrani su ispravnim u društvu," kaže Boonwara Sumano iz Thailand Development Research Institute.
Vojna prisutnost i glorifikacija oružja u javnim događajima, kao i istorijski snažna uloga vojske u politici, dodatno normalizuju kontakt sa oružjem. I dok neki kolekcionari poseduju desetine primeraka iz hobija, većina smrtonosnih incidenata dolazi iz sukoba u porodici, finansijskih rasprava i tuča pod dejstvom alkohola.
Vladina reakcija i skeptičnost javnosti
Premijer Anutin Charnvirakul naredio je privremenu suspenziju programa sniženih kupovina i izdavanja novih kupovnih dozvola, najavio promenu trajanja posedničkih dozvola i mogućnost amnestije za predaju neregistrovanih oružja. Međutim, ranije slične mere su bile brzo ukidane ili vraćane — što pojačava skepticizam javnosti i stručnjaka u pogledu stvarne primene reformi.
Šta dalje?
Stručnjaci ističu da su za stvarnu promenu potrebne sveobuhvatne mere: ograničenje broja legalno registrovanih oružja, redovne psiho-socijalne provere, inspekcije bezbednog čuvanja, transparentna kontrola programa državnih popusta i stroža borba protiv korupcije. Bez efektnog sprovođenja i kulture prema nenasilju, nove zakonske izmene mogu ostati samo na papiru.
Napomena: Svi navedeni podaci potiču iz izveštaja i izjava koje su prikupili mediji i istraživački instituti; primeri incidenta su izveštavani u međunarodnim agencijama (Reuters, BBC, EPA).
Pomozite nam da budemo bolji.
