Katastrofa u Nepalu: Kolaps glečera izazvao smrtonosne poplave — više od 157 poginulih, oko 400 nestalih

Više od 157 ljudi je poginulo, a najmanje 400 se vodi kao nestalo nakon kolapsa dela glečera u himalajskoj regiji Nepala, što je dovelo do naglih poplava i klizišta koja su razorila naselja i infrastrukturu.

Događaj se desio oko 8:30 ujutru po lokalnom vremenu (otprilike 22:45 po istočnom vremenu SAD), kada su katastrofalne vode preplavile reku Bhote Koshi i odnijele objekte, oštetile puteve, mostove, dalekovode i komunikacione veze. Među nestalima je i gotovo 50 američkih turista.

Houses lie partially submerged in muddy water along a riverside after flash floods at Trishuli Bazar in Nepal's Nuwakot district on August 26, 2026. A massive flood swept through Nepal's northern Rasuwa district on August 26, damaging roads and power infrastructure as authorities scrambled to assess the scale of the destruction.

Seizmička analiza i uzrok

Prvobitno je incident prijavljen kao zemljotres, ali je Američka geološka služba (USGS) nakon detaljnije analize utvrdila da je seizmička energija potekla od velikog klizišta. "Dodatna analiza dugoperiodnih seizmičkih talasa ukazuje da je energija generisana klizištem", navodi USGS, a podrhtavanje je ocenjenо kao ekvivalent magnitude 5,2.

Šta je kolaps glečera?

Kolaps glečera nastaje kada se veliki deo glečera iznenada odvoji, padne ili sklizne niz strminu. Prema Nacionalnoj okeanografskoj i atmosferskoj upravi (NOAA), ključni faktori su ubrzano topljenje leda, razvoj pukotina unutar glečera i nestabilno tlo ili nagomilano kamenje i šljunak na njegovoj površini.

Satellite imagery from over Blatten, Switzerland, showing the aftermath of a large glacier collapse that buried the village under mud and debris on Wednesday.

U planinskim oblastima, kombinacija leda, kamenja i zemlje koja se obruši može izazvati:

- Nagle poplave (flash floods) i bujice mulja;
- Masovna klizišta koja uništavaju domove i puteve;
- Privremeno zagušenje rečnih tokova i potom nagle provale akumulirane vode.

Uporedni primeri: Švajcarska i Aljaska

Prošle godine u Švajcarskoj, lavina kamenja i leda sa glečera Birch skoro je zatrpala selo Blatten i privremeno zagušila reku Lonza. NASA je objasnila da su otpad i kamenje sa krhkog vrha Kleiner Nesthorn nakupljeni na glečeru, a zatim se sručili u dolinu.

TOPSHOT - Residents look at houses partially submerged in muddy water after flash floods at Trishuli Bazar in Nepal's Nuwakot district on August 26, 2026. A massive flood swept through Nepal's northern Rasuwa district on August 26, damaging roads and power infrastructure as authorities scrambled to assess the scale of the destruction.

Na Aljasci je pak klizište u fjordu Tracy Arm izazvalo megatsunami visok oko 481 metar (1.578 stopa), koji su istraživači opisali kao jedan od najvećih zabeleženih talasa takve vrste. Oba primera pokazuju koliko različite posledice može imati obrušavanje materijala sa planinskih padina u vodene tokove ili doline.

Prevencija i praćenje

Geolog Dr. Simon Cook sa Univerziteta u Dandiju za FOX Weather ističe da, kada je opasnost prepoznata, moguće je uspostaviti sisteme ranog upozorenja: time-lapse kamere, seizmometre i automatizovana obaveštenja putem mobilnih mreža. Međutim, u udaljenim planinskim oblastima često nema pokrivenosti mobilnom mrežom, što otežava brzo i efikasno upozoravanje stanovništva.

Klimatske promene povećavaju rizik od destabilizacije glečera zbog pojačanog topljenja i učestalijih ekstremnih vremenskih pojava. Naučnici pojačavaju nadzor glečera, kosina i obližnjih terena kako bi detektovali znakove koji najavljuju moguće kolapse, ali ostaju veliki izazovi u pravovremenom reagovanju i evakuaciji u teško dostupnim oblastima.

Stanje na terenu se i dalje procenjuje. Spasioci i vlasti rade na lociranju nestalih i obnovi pogođene infrastrukture, dok međunarodne i lokalne ekipe pružaju hitnu pomoć i procenu daljih rizika.