Iranska politička scena je podeljena između pragmatičara koji zagovaraju sporazum sa SAD zbog ekonomske krize i tvrdolinijaša koji veruju da izdržljivost i konfrontacija daju bolju bezbednost. Neizvesnost američke politike i suzdržanost vrhovnog vođe Mojtabe Khameneija dodatno komplikuju odluku. Ishod unutrašnje borbe u Teheranu mogla bi da odluči kada i da li će rat sa Trampom biti okončan.
Borba za vlast u Iranu: Unutrašnji sukob koji može odlučiti kada će se završiti Trampov rat
Iran Security Chief Mohsen Rezaee, Foreign Minister Abbas Araghchi, Chief Justice Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i, Iranian Parliament Speaker Mohammad Bagher Ghalibaf, and President Masoud Pezeshkian, arrive to attend a ceremony in Tehran, Iran, on July 3. - Morteza Nikoubazl/NurPhoto/Getty Images
Posle više od šest meseci aktuelnog sukoba sa SAD i Izraelom, Iran je duboko podeljen oko pitanja nastavka borbe ili postizanja sporazuma. Ova unutrašnja debata podseća na dileme iz vremena rata sa Irakom pre više od četiri decenije, kada je odluka tadašnjeg vrhovnog vođe dovela do produženog rata ogromnih razmera.
USS Abraham Lincoln conducts US blockade operations related to the Strait of Hormuz on April 16 in the Arabian Sea. - US Navy/Getty Images
Ko su akteri
Pragmatičari i tehnokrate predvode predsednik Masud Pezeskijan, predsednik parlamenta Mohammad Bagher Ghalibaf i ministar spoljnih poslova Abbas Araghchi. Oni zagovaraju zaključivanje konačnog sporazuma, pozivajući se na pogoršanu ekonomiju, pomorsku blokadu i ozbiljna oštećenja infrastrukture. Njihov argument je da bi normalizacija odnosa i prekid izolacije mogao da ublaži unutrašnje pritiske i očuva režim.
People walk past shops and browse for goods at the Grand Bazaar in Tehran on August 24, 2026. Oil prices fell on August 24 as investors braced for details of a US plan to isolate the Iranian economy that President Donald Trump billed as the "most crushing" financial operation ever against Tehran. - AFP/Getty Images
Tvrdolinijaši i konzervativci veruju da je konfrontacija, oslonjena na izdržljivost režima, regionalne saveznike, projektilne i bespilotne kapacitete, efikasniji put zaštite nacionalnih interesa. Ovaj tabor je duboko nepoverljiv prema Vašingtonu, pozivajući se na prošla iskustva raskida sporazuma ili američkih udara tokom pregovora.
Diesel and gas prices are displayed at a Allsup's gas station on August 13, 2026 in Nortrees, Texas. US President JD Vance said that top US priority was no long Iran's nuclear program but to bring gasoline prices down. - Brandon Bell/Getty Images
Glavne tačke spora
Debata se ne odvija samo oko spoljne politike, već i oko unutrašnje legitimnosti vlasti. Pragmatičari tvrde da je prozor za pregovore iz pozicije snage ograničen, dok konzervativci strahuju da bi dogovor sa nestabilnim i nepouzdanim američkim liderstvom samo potkopao režim. U pozadini stoji i pitanje uloge vrhovnog vođe Mojtabe Khameneija, koji je ostao suzdržan kako bi sačuvao vlastitu poziciju.
An American flag is reflected off bulletproof glass as U.S. President Donald Trump watches the end of the NTT INDYCAR Series on August 23 in Washington, DC. - Mike Kropf/Getty Images
Pezeskijan je nedavno izjavio da rat treba završiti dok je Iran u poziciji snage i dostojanstva, dok konzervativni parlamentarci optužuju zvaničnike za nekritičko približavanje Zapadu.
Ekonomija i propagandna bitka
Ekonomija, blokada pomorskih puteva i pad prihoda stvaraju pritisak na vlasti. Tvrdolinijaši čak optužuju vladu da manipuliše javnim stanjem radi pritiska na populaciju da prihvati dogovor. Sa druge strane, pragmatičari kažu da dalja izolacija vodi samo ka dubljoj unutrašnjoj krizi.
Neizvesnost zbog Trampa
Nepredvidivost američke politike prema Iranu dodatno komplikuje situaciju. Konzervativci ističu da su prethodni sporazumi i obećanja brzo iznevereni, dok pragmatičari veruju da rizik treba izmeriti i uporediti sa troškovima nastavka rata.
Bez jasnog posrednika i uz podeljene elita, budućnost pregovora i mogućnost mira zavisiće od unutrašnje ravnoteže snaga u Teheranu i procene koliko daleko je svaka strana spremna da ide u nametanju svoje strategije.
Napomena: U tekstu su zadržani imena i izjave iz originalnog izvora. Događaji i imenovanja treba pratiti kroz više proverenih izvora zbog brzih promena u regionu.
Pomozite nam da budemo bolji.
