Death's-head hawkmoth (Acherontia atropos) prepoznatljiv je po uzorku koji podseća na lobanju i glasnom škripanju. Studija iz 2022. pokazala je da ovi noćni moljci lete prilično pravolinijski i koriste taktičke strategije leta, a ne da su samo pasivno nošeni vetrom. Istraživači su jedinku pratili skoro 56 milja (oko 90 km) u jednoj noći — rekord za kontinuirano praćenje insekta u divljini. Ipak, tačni navigacioni mehanizmi i kompletne migracione rute ostaju nerešeni.
Moljac Sa Oznakom "Lobanje" Preleteo Skoro 56 Milja: Otkriveni Impresivni Navigacioni Trikovi
Sphinx of the skull. Butterfly death. Acherontia atropos.© LFRabanedo/Shutterstock.com
Moljac poznat kao death's-head hawkmoth (Acherontia atropos), prepoznatljiv po uzorku na leđima koji podseća na ljudsku lobanju i po glasnom škripanju kad se oseti ugroženim, krije još fascinantnijih sposobnosti. Pored upečatljivog izgleda, ova vrsta spada među najveće evropske moljce i može napraviti izuzetno duge migracije — i do oko 2.500 milja (preko 4.000 km) tokom višegeneracijskih selidbi između Afrike, Mediterana i severne Evrope.
Ako ga vidite u Velikoj Britaniji ili na severu kontinenta, velike su šanse da je reč o migrantnoj jedinki, a ne o stalnom stanovniku. U poslednjih nekoliko godina naučnici su otkrili zapanjujuće podatke o sezonskim migracijama ove vrste, među kojima je i rekordno praćenje jedne jedinke koja je u jednoj noći preletela skoro 56 milja (oko 90 km).
The pattern of a human skull on the death's-head hawkmoth has made this moth a subject of superstition and folklore.©Cosmin Manci/Shutterstock.com
Studija iz 2022. godine objavljena u časopisu Science pokazala je da noćni death's-head hawkmoth leti prilično pravolinijski, često nezavisno od lokalnih vetrova i reljefa. Istraživači su 14 jedinki opremili izuzetno laganim radio-predajnicima i pratili njihov let iz vazduhoplova dok su se moljci selili južno iz Nemačke. Za sedam jedinki dobili su detaljne putanje koje su otkrile dosledne, pravolinijske rute, kao i različite strategije leta: iskorišćavanje povoljnih zadnjih vetrova ili letenje nisko i brzo kako bi se prevazišli nepovoljni vetrovi.
"Godinama se pretpostavljalo da je migracija insekata uglavnom stvar nošenja vetrom. Pokazali smo da su insekti sposobni da budu odlični navigatori, na nivou ptica, i da su mnogo manje podložni uslovima vetra nego što smo mislili," izjavio je prvi autor Myles Menz.
Važno je naglasiti da tvrdnja da moljac migrira ~2.500 milja ne znači da jedna jedinka prelazi celu tu razdaljinu. Death's-head hawkmoths često obavljaju višegeneracijsku migraciju: jedinka rođena na severu može u jesen poleteti prema jugu, a njeni potomci nastaviti migraciju ili se vratiti na sever naredne godine. Jedan od moljaca u studiji postavio je rekord za najduže kontinuirano praćenje pojedinačnog insekta u divljini, preletom od skoro 56 milja (oko 90 km) iz Nemačke do Švajcarskih Alpa u jednoj noći.
The death's-head hawkmoth has a wingspan of 3 to 5 inches.©Rada No/Shutterstock.com
Postoje i populacije koje žive u Africi tokom cele godine i ne migriraju. Ova kombinacija stalnih i migratornih populacija predstavlja evolutivnu prednost: lokalni gubici zbog bolesti ili ekstremnih vremenskih prilika ne ugrožavaju celu vrstu.
Biološke karakteristike i ishrana: Raspon krila je oko 7,5–12,5 cm (3–5 inča). Gusjenice se hrane listovima biljaka iz porodice Solanaceae, poput krompira i paradajza, pa su na severu Evrope obično u obilju hrane i sa manje konkurencije.
The caterpillar of the death's-head hawkmoth eats the leaves of potato plants.©Z.Eguzkitza/Shutterstock.com
Neodgovorena pitanja: Iako su rezultati praćenja impresivni, naučnici još ne znaju precizno kojim mehanizmima moljci održavaju toliko pravolinijske pravce. Na osnovu laboratorijskih istraživanja, moguće je da koriste unutrašnje kompase — vizuelne (po zvezdama, Suncu ili pejzažu), magnetne senzore i unutrašnji sat za korekciju kursa. Potrebna su dodatna polja istraživanja da bi se kompletno razumele dugolinijske, višegeneracijske migracije ove vrste.
Ukratko, death's-head hawkmoth je primer kako čak i noćni insekti mogu razviti sofisticirane navigacione strategije, a studije praćenja u divljini nagoveštavaju da nas još mnogo toga očekuje u razumevanju njihovih putanja.
Pomozite nam da budemo bolji.
