Eksplozija boostera New Glenn kompanije Blue Origin 29. maja proizvela je infrasound talase koje je detektovalo najmanje 36 stanica širom SAD, uključujući jednu u severoistočnom Teksasu udaljenu ~1.046 milja. Naučnici procenjuju energiju eksplozije na ~0,131 kilotona TNT‑a (oko 144 tone), blago više od početne eksplozije u Černobilu 1986. Procena potrošnje kriogenog goriva u inicijalnoj detonaciji iznosi 3–6%. Studija ističe potencijal infrasounda kao alata za praćenje velikih energetskih događaja.
Eksplozija New Glenn Boostera Detektovana Na Više Od 1.000 Milja — Snaga Slična Početnoj Eksploziji Černobila
Blue Origin's New Glenn rocket violently exploded on May 29 during a prelaunch test at the Cape Canaveral Space Force Station in Florida. Ultra-low-frequency sound waves from the blast were picked up in Texas, more than 1,000 miles away. | Credit: Spaceflight Now
Raketa New Glenn kompanije Blue Origin naglo je eksplodirala 29. maja tokom statičkog „hotfire“ testa na Vazduhoplovnoj stanici Cape Canaveral u Floridi. Iako ljudskim uhom mnogi nisu čuli direktan zvuk na velikim udaljenostima, ultra‑niskofrekventni talasi (infrasound) od detonacije registrovani su na desetine specijalnih stanica širom SAD — neke više od 1.000 milja udaljene.
Slučaj zabeležen naučnim merenjima
U studiji objavljenoj 12. avgusta u časopisu The Seismic Record, istraživači su analizirali podatke sa najmanje 36 infrasound stanica koje su zabeležile signal povezan sa eksplozijom. Najudaljenija stanica koja je registrovala talase nalazila se u severoistočnom Teksasu, oko 1.046 milja (1.684 km) od Cape Canaveral‑a.
New Glenn first launched from Cape Canaveral Space Force Station on Jan. 16, 2025, and successfully deployed one of Blue Origin's prototype spacecraft platforms in low Earth orbit. | Credit: U.S. Space Force
Kolika je bila snaga eksplozije?
Na osnovu frekvencije zabeleženih talasa i pređene distance, tim je procenio da je eksplozija imala energiju približno 0,131 kilotona TNT‑a (oko 144 američke tone), što je blago više od procene početne eksplozije u Černobilu 1986. (prema jednom istraživanju iz 2009.). Ove procene omogućavaju naučnicima da uporede veličinu događaja s drugim velikim energetskim incidentima.
Koliko goriva je sagorelo u inicijalnoj detonaciji?
Iako javno dostupni podaci ne otkrivaju tačnu količinu goriva u boosteru, istraživači procenjuju da je u inicijalnoj eksploziji potrošeno između 3% i 6% kriogenog pogonskog sredstva. Kako objašnjava prva autorka studije Elizabeth Silber iz Sandia National Laboratories, pri velikim nesrećama gorivo i oksidans često se ne pomešaju i ne reaguju odjednom — deo materijala doprinosi početnoj eksploziji, dok ostatak sagoreva kasnije u vatrenom oblaku.
The most recent New Glenn launch occurred on April 19 this year, when the rocket made it to space but failed to properly deploy a communications satellite. | Credit: Paul Hennesy/Anadolu via Getty Images
Posledice i kontekst
Eksplozija je izazvala velike štete na lansirnoj rampi koje, prema procenama medija, mogu zahtevati najmanje godinu dana popravki. To utiče ne samo na planove Blue Origina već i na potencijalne rasporede drugih korisnika rampe, uključujući misije koje planira NASA. Srećom, u incidentu nije bilo povređenih, ali je udarni talas i glasni prasak prijavljen stotinama milja od mesta eksplozije.
Zašto je infrasound važan?
Istraživači ističu da je detekcija infrasounda iz New Glenn eksplozije retka prilika za proučavanje velikog realnog energetskog događaja i da je infrasound podcenjen alat za praćenje nesreća raketa, eksplozija i ulazaka objekata u atmosferu. Isti tim je ranije koristio niskofrekventne talase za praćenje meteora i povratnih kapsula, uključujući povratnu kapsulu misije OSIRIS‑REx 2023. godine.
Napomena: Blue Origin je 5. avgusta objavio da je verovatni uzrok eksplozije neispravan ventil za kiseonik. Kompanija od tada nije pokušala novo lansiranje New Glenna.
Pomozite nam da budemo bolji.
