Nova studija na miševima objavljena u PNAS identifikovala je neuronsku putanju koja povezuje nosne senzore sa limbikom i amigdalom. Frekvencija nosnog disanja utiče na ponašanje: sporo nosno disanje smanjuje, a brzo pojačava anksioznost. Istraživanja su izvedena uz napredne metode (optogenetika, kemogenetika), ali su ograničena na mužjake miševa i kontrolisane uslove, pa su dalja ispitivanja na ljudima potrebna.
Otkrivena „Nos‑do‑Mozga“ Putanja Koja Povezuje Frekvenciju Disanja i Anksioznost
(Science Photo Library/Canva)
Anksiozni poremećaji su među najrasprostranjenijim mentalnim bolestima na svetu, pogađajući oko 359 miliona ljudi. Nova studija na miševima, objavljena u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), otkriva neuronsku putanju koja povezuje senzore u nosu sa limbikom i amigdalom i objašnjava kako frekvencija nosnog disanja može modulirati anksioznost.
A group practicesnadi shodhana pranayama(alternate nostril breathing) on the International Day of Yoga in Kolkata, India, in 2017. (Biswarup Ganguly/Wikimedia Commons/CC BY 3.0)
Šta su istraživači uradili?
Tim je koristio kombinaciju optogenetike, kemogenetike, elektrofiziologije, fiber‑fotometrije, ponašajnih testova i virusnog trasiranja kako bi pratio signal od olfaktornog bulbusa do peririnalnog korteksa i dalje do zadnjeg bazolateralnog dela amigdale. Manipulacijom olfaktornih senzornim ćelijama (OSN) i kontrolom protoka vazduha kroz nosne kanile, naučnici su mogli da promene frekvenciju nosnih senzornog signala i prate posledice na ponašanje i neuronsku aktivnost.
YouTube Thumbnail
Ključni nalazi
Putanja: OSN -> Mitralne ćelije olfaktornog bulbusa -> Dugo‑projektujući interneuroni u peririnalnom korteksu -> Glutamatergični neuroni u zadnjem bazolateralnom delu amigdale.
Nasal airflow regulates anxiety-like behavior in rodents. (Tambako the Jaguar/Flickr/CC BY-ND 2.0)
Frekvencijska osetljivost: Efekat ove putanje zavisi od frekvencije nosnog protoka vazduha. Niskofrekventna (sporija) nosna stimulacija smanjivala je znakove anksioznog ponašanja kod miševa, dok je visokofrekventna (brža) stimulacija imala suprotan, pojačavajući efekat.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Bidirekcionost i manipulacija kola: Hemogenetsko utišavanje segmenta od olfaktornog bulbusa do peririnalnog korteksa uklonilo je vezu između frekvencije nosnog signala i regulacije anksioznosti. Aktivacija puta je imala anksiolitički efekat, dok je inhibicija pojačavala anksioznost.
Rehabilitacija ponašanja: Dve nedelje kontrolisanog, sporog nosnog protoka vazduha dovele su do obnove neuronske aktivnosti i smanjenja ponašanja sličnog anksioznosti kod miševa.
Ograničenja i šta to znači za ljude
Studija je rađena isključivo na mužjacima miševa koristeći eksperimentalne stresne procedure i veoma kontrolisane metode stimulacije i protoka vazduha. To znači da su direktne implikacije za ljude još neizvesne i da je potrebno dodatno istraživanje, uključujući rad na ljudima i raznovrsnijim životinjskim modelima.
Ipak, rezultati podržavaju ideju da nosno disanje ima specifičnu neuralnu ulogu u modulaciji emocija — što delimično objašnjava zašto vežbe fokusirane na nosno disanje (npr. pranayama ili slične tehnike) često prijavljuju umirujući efekat.
Zaključak
Iako su potrebne dodatne studije pre nego što se ova saznanja mogu prevesti u kliničke preporuke, otkriće nosno‑limbičke putanje pruža čvrstu neurobiološku osnovu za efekat kojim frekvencija disanja kroz nos utiče na anksioznost. Jednostavne, neinvazivne prakse sporog nosnog disanja mogle bi u budućnosti postati korisna dopuna tretmanima za anksioznost.
Pomozite nam da budemo bolji.
