Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave obeležava se 15. septembra u sećanje na prodor preko Solunskog fronta 1918. Predsednik Aleksandar Vučić danas u Palati Srbija uručiće odlikovanja zaslužnima. Proboj, podržan snažnom artiljerijskom pripremom, pokrenuo je lančane kapitulacije Centralnih sila i ubrzao kraj Prvog svetskog rata, što je dovelo do oslobođenja teritorija i stvaranja novog državnog poretka na Balkanu.
Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave: Vučić danas uručuje odlikovanja u Palati Srbija
Getty © rarrarorro
Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave obeležava se danas u sećanje na probijanje Solunskog fronta 15. septembra 1918. Centralna zajednička proslava Srbije i Republike Srpske održana je sinoć u Banjaluci, dok će predsednik Srbije Aleksandar Vučić danas u 12 časova u Palati Srbija uručiti odlikovanja zaslužnim pojedincima i ustanovama.
Istorijski značaj probijanja Solunskog fronta
Probijanjem Solunskog fronta 15. septembra 1918. pokrenut je niz događaja koji su doveli do kraha Centralnih sila i završetka Prvog svetskog rata. Pripremnu artiljerijsku vatru održavalo je oko 2.000 dalekometnih cevi devet sati, a napad je započeo u 5.30 časova.
Savladavanjem utvrđenih položaja Bugara, Nemaca i Austrougara, i brzom prodorom srpskih i savezničkih snaga došlo je do raspada odbrambenih linija i kapitulacije Bugarske 29. septembra. Ubrzo su sledile kapitulacije Turske (30. oktobra), Austrougarske (3. novembra) i konačno primirje sa Nemačkom 11. novembra.
Snage i tok operacija
Na Solunskom frontu su se sukobile velike kopnene snage: s obe strane bilo je približno po 600.000 vojnika. U poslednjoj fazi u redove srpske vojske uključeni su i desetine hiljada dobrovoljaca — Srba iz Austro-Ugarske, koji su pristizali iz ruskog zarobljeništva ili iz Amerike, i koji su po svedočenjima često bili najborbeniji element u probijanju.
Proboj je izveden na sektoru Dobro Polje – Vetrnik – Kozjak, koji su držale srpske jedinice, pojačane sa dve francuske divizije. Prvu srpsku armiju je komandovao general Petar Bojović, Drugu vojvoda Stepa Stepanović, a načelnik štaba bio je vojvoda Živojin Mišić.
Posledice i političke promene
Nakon prodora i oslobađanja, srpske trupe su nastavile napredovanje: Beograd je oslobođen 1. novembra 1918. godine, a tokom novembra usledila su prisajedinjenja Vojvodine (25. novembra), Srema (24. novembra) i Crne Gore (26. novembra). Regenten Aleksandar Karađorđević proglasio je 1. decembra 1918. stvaranje Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca.
U rimama i registrima istorije, probijanje Solunskog fronta se smatra prekretnicom na Balkanu koja je ubrzala kraj rata i pospešila promene granica i državnog uređenja u regionu.
Obeležavanje danas
Vlada Republike Srbije je 11. septembra 2020. ustanovila da se datum probijanja Solunskog fronta — 15. septembar — ubuduće obeležava kao Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave. Danas se tom prilikom održavaju svečanosti i komemorativni događaji, a najavljeno je i uručenje državnih odlikovanja u Palati Srbija.
Napomena: Tekst sadrži sažetak istorijskih događaja zasnovan na dostupnim podacima i zabeleškama; imena komandanata i datumi kapitulacija nalaze se u knjigama i arhivskim izvorima posvećenim prvim decenijama 20. veka.
Pomozite nam da budemo bolji.
