Studija upozorava: patogeni su proizvođače pšenice u SAD i Kanadi koštali skoro 2,9 mlrd $ u četiri godine. Glavne pretnje su plesanj, prugasta i lisna rđa, dok je uključeno skoro 30 bolesti. Klimatski ekstremi, poput poplava i talasa vrućine, pojačavaju širenje infekcija, ali postoje laboratorijska rešenja kao što su ciljane fungicide, sistemi ranog upozorenja i istraživanja genetske otpornosti.
Nova studija: bolesti pšenice u SAD i Kanadi koštale skoro 2,9 mlrd $ — pretnja raste zbog klimatskih promena
Patogeni su proizvođače pšenice u Severnoj Americi koštali milijarde
Nova analiza proizvođača pšenice u SAD i Kanadi pokazuje da su patogeni izazvali štetu od približno 2,9 milijardi američkih dolara tokom četvorogodišnjeg perioda. U ispitivanom uzorku otkriveno je skoro 30 različitih bolesti koje su uticale na prinose i kvalitet useva.
Ko su glavni krivci?
Autori studije navode da su najznačajniji uzročnici gubitaka: plesanj (head blight), prugasta rđa (stripe rust) i lisna rđa (leaf rust). Ove bolesti direktno smanjuju prinos, pogoršavaju kvalitet zrna i otežavaju tržišnu vrednost roda.
Klimatske promene pogoršavaju problem
Ekstremni vremenski događaji — poplave, talasi vrućine i povećana vlažnost — stvaraju uslove u kojima se patogeni i gljivične infekcije brže šire. Duži periodi toplog i vlažnog vremena takođe omogućavaju invazivnim vrstama i štetočinama da zauzmu nova staništa i produže razmnožavanje, što može dodatno poništiti prinose i povećati troškove za proizvođače.
Moguća rešenja i istraživanja
Srećom, naučnici rade na nekoliko pristupa koji mogu ublažiti štetu: ciljane strategije za razvoj fungicida (identifikacija problematičnog proteina u plesni), sistemi ranog upozorenja za rđe koji pomažu u pravovremenoj primeni zaštite, kao i istraživanja genetske otpornosti protiv bolesti kao što je blast. Ove metode još su u različitim fazama istraživanja i primene, ali pokazuju potencijal da smanje buduće gubitke.
"Uticaji klimatskih promena neće biti uniformni širom Kanade, niti će biti isti u svim sezonama," navodi kanadska vlada, ističući i mogućnosti — na primer dužu sezonu rasta u nekim regionima koja može omogućiti gajenje toplijomiljskih useva.
Zašto bi ovo bilo važno za Srbiju?
Iako je istraživanje fokusirano na SAD i Kanadu, zaključci su relevantni i za Srbiju: pšenica je ključna ratarska kultura u regionu, a klimatske promene i širenje patogena mogu uticati na stabilnost prinosa, sigurnost hrane i cene. Praćenje bolesti, ulaganje u sisteme ranog upozorenja i primena naučno zasnovanih zaštitnih mera važno su i za domaće proizvođače.
Zaključak: Studija upozorava na značajne ekonomske posledice patogena u proizvodnji pšenice i naglašava potrebu kombinovanih rešenja — agronomskih, tehnoloških i genetskih — kako bi se smanjili rizici u uslovima promenljivog klime.
Pomozite nam da budemo bolji.
