Arheološki tim je 2025. na humci Kani Šaie otkrio monumentalnu zgradu datovanu u Uruk period (≈3300–3100 p.n.e.) koja bi mogla predstavljati kultni ili ceremonijalni prostor. Građevina ima tipične urukške zidne čunjeve, a među nalazima su i fragment zlatnog priveza i cilindrični pečat, što ukazuje na administrativne veze i društveni status. Lokalitet, udaljen oko 300 milja (≈480 km) severno od Uruka, mogao bi dobiti važniju ulogu u rekonstrukciji rane urbanizacije Mezopotamije. Dalja istraživanja će potvrditi funkciju zgrade i prirodu veza sa Urukom.
Otkriven mogući kultni prostor u Kani Šaie — novo svetlo na Uruk i ranu urbanizaciju Mezopotamije
Arheološki tim je 2025. godine na humci Kani Šaie otkrio monumentalnu građevinu koja bi mogla predstavljati kultni ili ceremonijalni prostor. Nalazište se nalazi u današnjem severnom Iraku, a otkriće bi moglo promeniti dosadašnje shvatanje uloge ovog lokaliteta u odnosu na Uruk — jednu od prvih velikih metropola u istoriji.
Šta je pronađeno
Tim koji vodi Centre for Studies in Archaeology, Arts and Heritage Sciences saopštio je da su na gornjem delu humke identifikovali "zvaničnu spomeničku zgradu koja je mogla služiti kao kultni prostor". Arheolozi André Tome, Maria da Conceição Lopes i Steve Renette procenjuju da građevina datira iz Uruk perioda (otprilike 3300–3100 p.n.e.).
Arhitektura i vezе s Urukom
Struktura poseduje tipične dekorativne elemente poznate iz urukške monumentalne arhitekture — tzv. zidne čunjeve (konuse), izrađene od pečene gline ili kamena, često ofarbane i korišćene za formiranje mozaika geometrijskih motiva. Takvi elementi dodatno upućuju da je reč o javnoj ili ceremonijalnoj funkciji zgrade, a ne o običnoj stambenoj konstrukciji.
Predmeti koji ukazuju na administrativne i društvene veze
Pored same građevine, iskopavanja su otkrila fragment zlatnog priveza — znak društvenih prikaza bogatstva i pristupa plemenitim metalima — kao i cilindrični pečat iz Uruk perioda. Pečati su u tom periodu često korišćeni u administrativnim praksama i dokaz su postojanja složenijih društvenih i ekonomskih veza.
Značaj nalaza
Kani Šaie se nalazi oko 300 milja (≈480 km) severno od Uruka i ranije je smatran periferijskim lokalitetom. Ako se potvrdi monumentalni karakter zgrade, otkriće bi moglo zahtevati preispitivanje hronologije naseljavanja i mreža uticaja u četvrtom i trećem milenijumu p.n.e., pokazujući da su mesta poput Kani Šaie mogla igrati važniju ulogu u regionalnim kulturnim i političkim procesima.
"Ako se potvrdi monumentalni karakter ove zgrade — što sada detaljno proučavamo — otkriće bi moglo transformisati naše razumevanje veze Uruka sa okolnim regionima," navode istraživači.
Šta sledi
Istraživači planiraju dalja ispitivanja kako bi potvrdili funkciju zgrade, datovanje i obim kontakata sa Urukom. Analize materijala, stratigrafije i eventualnih dodatnih nalaza pomoći će da se preciznije odredi uloga Kani Šaie u ranim urbanim procesima Mezopotamije.
Zaključak: Otkriće u Kani Šaie predstavlja važan doprinos razumevanju ranih društvenih i administrativnih mreža u Plodnom polumesecu i može promeniti dosadašnju predstavu o tome koje su lokacije bile centralne u oblikovanju prvih civilizacija.
Pomozite nam da budemo bolji.
