Čajnik u obliku ovna kod Megida: ritualni set star 3.300 godina i vinska presa stara 5.000 godina

Jedinstvena arheološka otkrića kod Megida (Armagedon)

Tokom iskopavanja u blizini drevnog grada Megida — poznatog u Bibliji kao Armagedon — izraelski arheolozi su iskopali niz izuzetno sačuvanih artefakata: kanaanski "čajni set" star oko 3.300 godina, mini-hram od keramike i isklesanu vinsku presu koja datira iz ranog bronzanog doba, pre oko 5.000 godina. Istraživanja su sprovedena u dolini Jezreel pred radove na izgradnji puta, saopštila je Izraelska uprava za antikvitete (IAA).

Čajnik u obliku ovna i votivni darovi

U okviru kompleta pronađen je čajnik sa izlivačem oblikovanim kao glava ovna i nekoliko malih činija. Glava ovna je nagnuta napred tako da bi tečnost izlazila iz njuške — što upućuje na to da je posuda služila za točenje vredne tečnosti (mleka, ulja, vina ili neke druge napitke). Prema IAA, predmet je verovatno imao votivnu ili ritualnu funkciju: mogao je biti ponuđen kao dar božanstvu, pijen direktno iz izlivača ili presut u manji sud za konzumaciju.

"Predmet je namenjen točenju vredne tečnosti kao votivnog dara," navodi se u saopštenju IAA.

Mini-hram: model većeg svetilišta

Uz set je pronađen ceramički model hrama u veličini kućice za lutke, datovan na isti period (kasno bronzano doba). Direktor iskopavanja Amir Golani je u prevedenom video-snimku istakao da takvi modeli mogu prikazivati kako su izgledali pravi hramovi u kanaanskom periodu.

Vinska presa stara 5.000 godina — "dimni pištolj" ranog vinarstva

Najstariji nalaz je isklesana vinska presa u steni, sa kosom površinom za gaženje grožđa i zbirnom posudom u koju se slivalo isceđeno vino. Golani i Barak Tzin, direktori iskopavanja, ocenjuju da je ovo jedan od retkih izravnih dokaza proizvodnje vina iz perioda kada se u regionu tek razvijala urbana naselja. Otkriće se smatra važnim jer do sada postojali su uglavnom indirektni dokazi proizvodnje vina iz tog doba.

Kontext i značaj nalazišta

Artefakti potiču iz dve vremenske faze na Megidu: iz ranog bronzanog doba (pre oko 5.000 godina) i iz kasnog bronzanog doba (pre oko 3.300 godina). Nalazi, uključujući stambene zgrade oko vinske prese, ukazuju na povezanost gradskog i seoskog života — seljaci su verovatno ostavljali priloge na obližnjoj steni koja je služila kao otvoreni oltar, umesto da ulaze u grad ili hram.

Megiddo je naseljen još od oko 7.000. godine p.n.e. i tokom istorije bio je mesto mnogih bitaka; u hrišćanskoj tradiciji povezan je sa proročanstvom o konačnoj bici (Armagedon). Dugotrajna istraživanja ovog lokaliteta sada otkrivaju i aktivnosti koje su se odvijale van gradskih zidina.

Šta dalje?

Istraživači nastavljaju analize pronađenih predmeta kako bi preciznije odredili njihovu namenu i poreklo, kao i da bi razumeli obrede i ekonomiju zajednica koje su živeli oko Megida. Otkrića doprinose razumevanju religijskih praksi i poljoprivredne proizvodnje u drevnom Levantu.