Ključni nalazi: Kameleoni poseduju uvijene optičke nerve koji se odmotavaju kada se oči okreću, što omogućava velik opseg nezavisnih pokreta bez naprezanja nervnog tkiva. CT skeniranja pokazala su ovu karakteristiku kod triju različitih vrsta, a embrionalni snimci sugerišu da se nervi tokom razvoja produžu i uviju pre izleganja. Otkriće otkriva jedinstvenu evolutivnu prilagodbu u svetu životinja.
Kameleoni gledaju na dva sveta odjednom: otkriveni uvijeni optički nervi
Kameleoni imaju neobičan način gledanja: svako oko može nezavisno da se okreće, kao da radi kao periskop. Novo istraživanje otkriva anatomsku prilagodbu koja im to omogućava — dva uvijena optička nerva koja se ponašaju kao „rezerva” nervne dužine i odmotavaju se kada oko menja položaj.
Šta su naučnici otkrili?
Tim predvođen biologom Juanom Dazom sa Sam Houston State University koristio je snimke visoke rezolucije (CT skener) kako bi analizirao građu očnih vodova kod triju vrsta kameleona koje se razlikuju po veličini i ponašanju: Brookesia superciliaris (smeđi listasti kameleon), Rieppeleon brevicaudatus (bradati pigmi kameleon) i Chamaeleo calyptratus (veo kameleon).
„Oči kameleona su poput sigurnosnih kamera — pomeraju se u svim pravcima. Dok pretražuju okolinu, oči rade nezavisno, a kada uoče plen, usklađuju se kako bi precizno izračunali gde da ispale jezik,”
Analize su pokazale da su optički nervi kod svih proučavanih vrsta snažno uvijeni, što im daje znatno veću efektivnu dužinu nego da su pravolinijski. Tokom velikih zamahâ oka, uvijeni nerv se delimično odmotava i smanjuje rizik od naprezanja ili pucanja nervnog tkiva.
Razvoj i poređenje s drugim životinjama
Pregled embriona otkrio je da su nervi na početku razvoja pravolinijski — kao kod drugih gmizavaca — ali da se tokom embrionalnog razvoja produže i uviju pre izleganja. Ovo sugeriše da je uvijanje prilagodljiva morfološka promena razvijena tokom embriogeneze.
Drugi organizmi rešavaju problem okretanja pogleda drugačije: sove rotiraju vratove kako bi zadržale očne jabučice mirnim, dok kod nekih glodara optički nervi imaju veću rastegljivost. Kameleoni, međutim, koriste jedinstveno rešenje — mehaničku „zaliha” dužine u obliku uvijanja nerva.
Zašto je ovo važno?
Otkriće objašnjava jednu od najkarakterističnijih sposobnosti kameleona i predstavlja primer kako evolucija može proizvesti neuobičajena anatomska rešenja za biomehaničke izazove. Razumevanje ovakvih prilagodbi može doprineti širem znanju o razvoju nervnog tkiva i biomehanici vida kod životinja.
Izvor: rezultat studije objavljene u časopisu Scientific Reports; izvor teksta: Nautilus.
Pomozite nam da budemo bolji.
