Nova studija: možda se širenje svemira usporava — šta to znači?

Kontroverzni nalaz iz Yonseija: širenje svemira pod znakom pitanja

AUSTIN (KXAN) — Uobičajeno mišljenje da se svemir ubrzano širi može biti pogrešno, navode istraživači sa Yonsei univerziteta u Seulu u radu objavljenom u časopisu Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Na osnovu podataka iz instrumenta Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI) u Arizoni, autori tvrde da sjaj supernova tipa Ia zavisi od starosti zvezde koja je eksplodirala, što utiče na ključni kosmološki alat poznat kao standardne svetiljke.

Šta su supernove tipa Ia i zašto su važne

Supernove tipa Ia često se nazivaju standardnim svetiljkama jer su dugo smatrane objektima gotovo konstantnog intrinsčkog sjaja. Upravo zbog toga su korišćene za merenje udaljenosti u kosmosu i otkrivanje ubrzanog širenja univerzuma koje se obično pripisuje tamnoj energiji.

Glavni nalaz studije

Istraživači iz Yonseija analizirali su podatke iz DESI i sugerišu da mlađe zvezde proizvode nešto slabije supernove tipa Ia u poređenju sa starijim zvezdama. Prema njihovoj proceni, kada se primeni korekcija za ovu zavisnost, samo oko jedna trećina dosadašnjeg opaženog prigušenja ostaje — dovoljno malo da rezultati više nisu u skladu sa modelom kosmološke konstante (Λ) i stalnog ubrzanja.

Young-Wook Lee, vođa istraživanja: „Mlađe zvezde proizvode slabije supernove u odnosu na starije, i supernove u udaljenijem (ranijem) svemiru su po pravilu mlađe. Posle korekcije, naše podatke bolje opisuje model sa usporavanjem i vremenski varirajućom tamnom energijom.“

Moguće posledice i scenariji

Ako bi se nalaz potvrdio, to bi otvorilo mogućnost da se trenutno ubrzano širenje usporava, a u ekstremnom scenariju i da se svemir konačno preokrene i uruši u tzv. Veliki kolaps (Big Crunch). Autori naglašavaju da tamna energija ne mora da nestane, već da bi njen efekt mogao varirati u vremenu.

Reakcija naučne zajednice i neophodnost dalje provere

Međunarodna naučna zajednica poziva na oprez. Dr Adam Riess sa Johns Hopkins univerziteta, jedan od dobitnika Nobelove nagrade 2011. za otkriće ubrzanog širenja, upozorava da su slične tvrdnje ranije iznosjene, ali da su trenutno zasnovane na ograničenim podacima o supernovama i njihovim progenitorima. Autori rada najavljuju dalje studije i širenje uzorka kako bi proverili stabilnost svog rezultata.

Zašto je ovo relevantno

Ovo istraživanje pokreće važna pitanja o pouzdanosti metoda kojima merimo kosmičku istoriju i o prirodi tamne energije. Bez obzira na konačan ishod, rasprava će podstaći nova posmatranja i analize koje će poboljšati naše razumevanje univerzuma — rezultat koji ima univerzalnu vrednost i interes, uključujući i domaću naučnu zajednicu i radoznale čitaoce u Srbiji.

Zaključak: Nalaz je intrigantan i potencijalno važan, ali još uvek nedovoljno potvrđen da bi promenio trenutni konsenzus. Potrebna su dodatna posmatranja i nezavisne analize pre nego što se može govoriti o promeni paradigme.

Izvor: KXAN, prerađeno za srpsko govorno područje; rad objavljen u Monthly Notices of the Royal Astronomical Society; podaci iz DESI.