H5N1 soj ptičje gripe od 2022. pogađa i divlje morske sisare na južnoj hemisferi: slonovske foke, morske lavove i krznene foke beleže masovni mortalitet. U tri najveće kolonije na South Georgia zabeležen je pad od 47% razmnožavajućih ženki (2022–2024), dok je u Peninsula Valdésu stradalo 97% mladunčadi. Genetske analize ukazuju na mutacije koje olakšavaju prenos među sisarima u Južnoj Americi; sojevi duž severnog Pacifika za sada ne nose iste mutacije, ali rizici i ekološke posledice ostaju značajni.
H5N1 pustoši slonovske foke i morske lavove na južnoj hemisferi — pacifička obala za sada pošteđena
H5N1 soj ptičje gripe od 2022. godine ne pogađa samo farme: najupečatljivije posledice vide se kod divljih morskih sisara na južnoj hemisferi, gde su slonovske foke, morske lavove i krznene foke masovno ugobile.
Šta se dogodilo
Tim vođen Conorom Bamfordom iz British Antarctic Survey zabeležio je dramatičan pad — 47% manje razmnožavajućih ženki u tri najveće kolonije slonovskih foka na ostrvu South Georgia u periodu 2022–2024. Istraživači su 2023. prvi put zatekli virus na terenu, ali je 2024. situacija bila daleko jasnija: uobičajeno gusto naseljene plaže bile su razređene, sa "ogromnim prazninama" između životinja.
„Obično na St. Andrews Bay bude oko 6.000 foka. Obično je teško proći zbog gužve. Ali 2024. je bilo lako. Bilo je ogromnih praznina. Foke je bilo vrlo malo.“ — Connor Bamford
U Argentina je 2023. istraživanje UC Davis tima pokazalo da je gotovo 97% mladunčadi slonovskih foka u Peninsula Valdés uginulo — najviši zabeleženi stepen mortaliteta za ovu vrstu. Prema podacima istraživača, od 2022. do 2024. u Peruu i Čileu je uginulo više od 30.000 morskih lavova, dok je u Argentini stradalo oko 1.300 morskih lavova i krznenih foka.
Šta pokazuju genetske analize i šta je nepoznato
Ralph Vanstreels (UC Davis) navodi da su genetske analize sojeva iz Argentine otkrile mutacije koje olakšavaju prenos virusa između sisara. Nasuprot tome, sojevi koji kruže duž severnoameričke pacifičke obale za sada ne nose iste mutacije, što može delimično objasniti zašto su populacije duž Kalifornijske obale do sada pošteđene.
Međutim, ostaju velike nepoznanice: da li će virus nastaviti da se širi duž obale i dospeti do severa Pacifika, da li će pogoditi kolonije blizu Novog Zelanda i Australije, i postoji li rizik širenja na ljude. Mnogi od pogođenih lokaliteta su udaljeni i slabo posećeni, pa je potpuni obim razaranja teško proceniti.
Moguće ekološke posledice
Smrt toliki broj životinja može imati šire posledice po obalne ekosisteme. Slonovske foke ostavljaju posteljice i ostatke koji predstavljaju važan izvor hrane za ptice i rakove, dok njihovo duboko ronjenje doprinosi povratku nutrijenata na površinske slojeve okeana, što utiče na ribu, kelp, škampe i druge vrste.
„Ako eliminišete polovinu njihove populacije, to će imati posledice,“ upozorava Vanstreels.
Preporuke i praćenje
Istraživači pozivaju na pojačano praćenje, brzu razmenu genetskih podataka i uzajamnu saradnju između zemalja kako bi se pratile mutacije i širenje. Javnosti se savetuje da ne prilazi bolesnim ili uginulim životinjama i da prijavi takve slučajeve nadležnim službama.
Izvor: priča prenešena iz Los Angeles Times, uz izjave istraživača iz British Antarctic Survey i UC Davis.
Pomozite nam da budemo bolji.
