Mađarski istraživački tim potvrdio je da skelet pronađen 1915. na Ostrvu Margaret pripada vojvodi Béli od Macsóa, ubijenom 1272. godine. Kombinacijom radiokarbonskog datovanja (uz korekciju za ishranu), analize zubnog kamenca i drevnog DNK, naučnici su potvrdili njegov status i porodično poreklo povezano sa kraljem Béla III i Rurik dinastijom. Forenzička rekonstrukcija otkrila je 26 povreda nastalih u trenutku smrti, uključujući 23 udarca sečivom, što ukazuje na koordinisan atentat najmanje trojice napadača.
Kako su DNK i forenzika razotkrili stogodišnji misterij: Rekonstrukcija brutalnog atentata na srednjovekovnog vojvodu
DNK i forenzička analiza potvrdili identitet i smrt vojvode iz 13. veka
Međunarodni tim predvođen istraživačima sa Univerziteta Eötvös Loránd potvrdio je da skelet pronađen 1915. godine ispod poda manastira na Ostrvu Margaret u Budimpešti pripada vojvodi Béli od Macsóa (Macsói Béla), ubijenom novembra 1272. godine. Kombinovanjem arheoloških, forenzičkih i genetskih metoda, naučnici su rešili stogodišnji arheološki misterij i detaljno rekonstruisali okolnosti njegove smrti.
Metode i ključni nalazi
Datovanje i životni stil: Radiokarbonsko datovanje, korigovano za „rezervoarski“ efekat izazvan ishranom bogatom proteinima, svrstalo je ukop u sredinu 13. veka. Morfologija kostiju ukazuje na muškarca u dvadesetim godinama života, dok analiza mineralizovanog zubnog kamenca otkriva ishranu visokog statusa — obilje životinjskih proteina (posebno ribe) i prerađenih žitarica (pšenica i ječam).
Genetika: Analiza drevnog DNK potvrdila je srodstvo sa kraljem Béla III i Y-hromosomsku povezanost sa Rurik dinastijom. Genetski profil ukazuje na mešavinu skandinavskih i istočno-mediteranskih komponenti, uz malu količinu ranosrednjovekovne centralnoevropske pozadine, što je u saglasnosti sa istorijskim podacima o porodičnom poreklu.
Forenzička rekonstrukcija napada
Forenzička analiza otkrila je 26 povreda nastalih u neposrednom trenutku smrti, od kojih je 23 prouzrokovano oštrim sečivima. Među njima su devet povreda lobanje i 17 ranjavanja tela, uključujući fatalne udarce u glavu.
Na osnovu rasporeda povreda, istraživači smatraju da su atentat izvela najmanje tri osobe: jedan napadač je prilazio sprijeda, dok su druga dvojica istovremeno napala s leve i desne strane. Povrede ukazuju da je žrtva bila svesna napada i pokušavala da se brani (postojale su odbrambene povrede), ali da nije nosila oklop — duboki rezovi upućuju na direktne udarce u nezaštićena mesta.
Upotreba dva različita tipa oružja (verovatno sablja i dugi mač) i obrazac udaraca sugerišu da je napad započeo udarcima u glavu i gornji deo tela, nastavio se dok je žrtva pokušavala da blokira napade, a završio smrtonosnim pogodcima nakon što je pao na zemlju. Istraživači opisuju kombinaciju koordinacije i intenzivne emotivne angažovanosti napadača kao pokazatelj proračunatog i beskompromisnog čina.
Značaj otkrića
Ova studija predstavlja prvu genetsku identifikaciju srednjovekovnog člana kraljevske loze u regionu i primer je kako multidisciplinarni pristup može potvrditi istorijske zapise i rekonstruiše nasilne događaje iz prošlosti s velikom preciznošću. Identitet vojvode Béle od Macsóa sada je podržan i istorijskim izvorima koji pominju atentat Benom Henrikom iz porodice Héder i njegovim sledbenicima, kao i tradicijom da su telo sahranile vojvodine sestre i nećaka u manastiru.
„Naš pristup integriše arheologiju, forenziku i genetiku kako bismo identifikovali pojedinca i rekonstruisali okolnosti njegove smrti,“ pišu autori istraživanja.
Više od jednog veka nakon pronalaska kostiju i više od 750 godina od zločina, ovo otkriće doprinosi dubljem razumevanju političkih i ličnih napetosti u kasnom srednjem veku na prostoru današnje Mađarske i okolnih regiona.
Pomozite nam da budemo bolji.
