Vino u ratu: Kako ukrajinski vinari čuvaju vekovnu tradiciju

Ukrajina ima dugu vinsku tradiciju, a uprkos aneksiji i ratu vinari i aktivisti rade da je sačuvaju i obnovu ugled nacionalne proizvodnje.

Istorija i značaj

Teritorija današnje Ukrajine bila je vinorodna vekovima: arheološki nalazi pokazuju grčke posude za proizvodnju vina, a fosilizovani ostaci divljih vrsta vinove loze datiraju iz perioda između 11. i 9. veka pre nove ere. Posebno su bili poznati vinogradi na Krimu, koji su se prostirali podnožjem južnih planina.

Rane poteškoće i nasleđe

Vinogradarstvo je kroz istoriju u Ukrajini trpelo zbog filoksere u 19. veku, kao i zbog političkih previranja kada su delovi zemlje bili pod vlašću Litvanaca, Poljaka i Rusije. U 20. veku, sovjetska nacionalizacija i masovna proizvodnja doveli su do degradacije kvaliteta i narušenog ugleda ukrajinskog vina.

Štete nakon 2014. i invazije 2022.

Aneksija Krima 2014. i puna invazija 2022. naneli su ozbiljne udarce industriji: mnogi krimski vinogradi su izgubljeni, a neki su minirani ili uništeni. Tokom rata uništene su i vinarije poput Château Kurin i ARTWINERY u Donjecku, dok su drugi objekti bili okupirani na duže periode, što je značajno smanjilo proizvodne kapacitete.

Ljudi koji se bore za oporavak

Sergiy Klimov, koji od 2014. promoviše isključivo ukrajinska vina kroz lanac vinskih barova u Kijevu i kao ambasador ukrajinske vinske scene, sada razvija vinograd u selu Zarichanka i eksperimentiše s sortama i tehnologijama. Klimov veruje da je promocija vina način da se čuva kulturni identitet i podstakne ekonomska otpornost.

Anna Eugenia Yanchenko, ukrajinska kulturna naučnica, somelijerka i istraživačica vinske istorije, podseća da proizvodnja vina u regionu nije prestajala milenijumima i da je važno dokumentovati i širiti istinu o tom nasleđu. Sada živi u Varšavi i radi na promociji ukrajinske vinske istorije u inostranstvu.

Tania Olevska je napustila Ukrajinu 2022. i osnovala Ukrainian Wines Company UK u Londonu da uveze i promoviše ukrajinska vina na britanskom tržištu. Nakon početnog otpora, ukrajinska vina su na sajmovima kao što je London Wine Fair 2023 naišla na ozbiljno interesovanje trgovaca i stručne publike.

Inicijative i primeri otpora

Klimov je 2023. pokrenuo i lokalnu akciju u Kijevu: pozvao je komšije da donesu grožđe koje raste po gradskim ulicama. Sakupili su oko 200 kg grožđa iz kojih su napravljene oko 100 boca prirodnog vina sa niskom intervencijom, opremljene etiketom umetnika Waone. Sav prihod je doniran fondovima koji pomažu ukrajinskim oružanim snagama.

Izazovi i perspektive

Iako su rat i istorijske poteškoće smanjili kapacitete i ugled, ukrajinska vinska scena pokazuje znakove oporavka: rastuća raznolikost sorti, rad na kvalitetu i angažman dijaspore pomažu da vina iz Ukrajine dođu do međunarodnih pijaca. Stručnjaci ističu da ukrajinski terroar — crnice, krečnjak, vulkanska tla i više od 400 sorti grožđa — pruža potencijal za zanimljive i kompleksne proizvode.

Zašto je ovo važno

Očuvanje i promocija vinske tradicije za mnoge u Ukrajini predstavlja više od ekonomskog poduhvata: to je čin kulturnog otpora i način da se jača nacionalni identitet naspram pokušaja izbrisanja istorije i kulture na okupiranim teritorijama.

Zaključak: Uprkos razaranjima i izazovima, ukrajinski vinari, eksperti i dijaspora rade na tome da tradiciju održe i podignu kvalitet. Njihovi napori spajaju istoriju, kulturu i praksu proizvodnje vina u zajedničku priču o oporavku i otporu.