12.000 godina stara figurina žene s guskom — najstarija poznata skulptura čoveka i životinje

Otkrivena najranija skulptura koja prikazuje čoveka i životinju

U praistorijskom natufijskom naselju Nahal Ein Gev II, na padinama iznad Galilejskog jezera u Izraelu, pronađena je minijaturna glinena figurina žene na kojoj je preko leđa prikazana guska. Figurina je duga manje od 5 cm i stara je oko 12.000 godina (otprilike 10.000. p.n.e.), što je čini najstarijim poznatim prikazom neposredne interakcije između čoveka i životinje u skulpturi.

Figurinu su istraživači pronašli u polukružnoj kamenoj strukturi koja je služila kao prostor za sahrane i ceremonijalne odlaganja u kasnonatufijskom selu. Pored figurine na lokalitetu su pronađeni i ostaci gusaka, što potvrđuje važnost ovih ptica u svakodnevnom i simboličkom životu zajednice.

Figurina hvata transformacioni trenutak, navodi prof. Leore Grosman sa Instituta za arheologiju Hebrejskog univerziteta u Jerusalimu. Povezuje svet pokretnih lovaca-sakupljača sa prvim naseljenim zajednicama.

Microskopske i hemijske analize otkrile su tragove crvenog pigmenata okera na figuri žene i guske, kao i sačuvan otisak prsta koji najverovatnije pripada mladom odraslom ili ženskom zanatliji. Analize takođe pokazuju da je glina zagrejana na oko 400°C, što ukazuje na namerno pečenje i pozicionira ovu figurinu među najranijim primerima korišćenja vatre u umetničkoj i tehnološkoj obradi gline.

Autor istraživanja dr Laurent Davin ističe da je ovo otkriće izuzetno: ne samo da predstavlja najraniju figurinu koja direktno prikazuje interakciju čoveka i životinje, već je i jedan od najranijih naturalističkih prikaza žene u jugozapadnoj Aziji. Nalaz sugeriše da su rani, polusedilački ili rani sedentarni ljudi pre nastanka poljoprivrede razvijali narativnu umetnost, simboliku i složenije tehnike modelovanja.

U širem istorijskom kontekstu, figurine i prikazi gusaka pojavljuju se u različitim periodima i regionima: od paleolitskih slika u španskoj pećini Cueva del Tajo de las Figuras, preko stenskih prikaza u Alti u Norveškoj starim nekoliko hiljada godina, do čuvene egipatske kompozicije Guske iz Meiduma. Međutim, ova sitna natufijska figurinа izdvaja se po prikazu živog vezivanja čoveka i životinje u svakodnevnom i simboličkom kontekstu.

Istraživanje je objavljeno u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). Nalaz obogaćuje razumevanje prelaza od mobilnog ka naseljenom načinu života i ukazuje na to da su rani stanovnici Levanta imali razvijene izraze mitova, pripovedanja i duhovnih predstava već milenijumima pre pojave klasičnih civilizacija.