Bazirani u SAD ili Nigeriji? X otkriva lokacije naloga i raskrinkava mreže trolova

Nedavna funkcija na društvenoj mreži X koja prikazuje zemlju ili region iz kojeg je nalog navodno vođen izazvala je talas otkrića i polemike. Mnogi korisnici su brzo iskoristili novu opciju da identifikuju naloge koji se predstavljaju kao američki, a zapravo deluju iz inostranstva — između ostalog iz Nigerije, Bangladeša, Istočne Evrope i jugoistočne Azije.

Namerna transparentnost, brza reakcija korisnika

Nikita Bier, šefica proizvoda u X‑u, objavila je da je cilj funkcije povećanje transparentnosti i "očuvanje integriteta globalnog gradskog trga." Po pokretanju funkcije usledila je intenzivna online istraga: istraživači i pojedinci ukazali su na brojne naloge koji su širili koordinisani sadržaj i lažne tvrdnje dok su sugerisali američki identitet.

Šta su otkrili istraživači

Nezavisne analize pokazuju da su uticajni pro‑Trump nalozi koji su predstavljeni kao američki bili izvor desetina lažnih tvrdnji u proteklih godinu i po dana. Pojedine mreže naloga ranije su povezivane s kampanjama koje su koristile ukradene fotografije i lažne identitete — a nova opcija je omogućila jasniji uvid u geografsko poreklo tih aktivnosti.

Benjamin Strick, direktor istraživanja u Centru za informativnu otpornost, kaže: "Mnogi nalozi koji su delovali kao američki pokazali su se baziranim u Tajlandu i nekima povezanim s Mjanmarom. Pre ovoga imali smo ograničen uvid odakle se upravlja nalozima."

Tačnost, privatnost i rizici

X upozorava da podaci o lokaciji "ne moraju biti apsolutno tačni i mogu se menjati" — lokaciju mogu uticati nedavna putovanja, privremeno preseljenje ili upotreba VPN‑a. Nakon prvog talasa reakcija, Bier je priznala da postoje "neki grubi delovi" koji će biti ispravljeni i najavila unapređenja koja bi trebalo da poboljšaju tačnost podataka.

Ipak, funkcija je izazvala i zabrinutost: kritičari upozoravaju da javno prikazivanje lokacije može ugroziti disidente i učesnike protesta u autoritarnim režimima. X je odgovorio da za korisnike u državama "gde govor može biti kažnjiv" postoji mogućnost ograničenog prikaza (samo region), kako bi se zaštitila privatnost.

Posledice i moderacija

Nekoliko navodno lažnih ili lažno predstavljenih naloga s velikim brojem pratilaca ubrzo je suspendovano. Među njima je bio i fan nalog posvećen poznatoj ličnosti koji je označen kao baziran u Nigeriji i koji je širio snažno pristrasan sadržaj. Ovi slučajevi su pokazali kako nova funkcija može brzo raskrinkati velike, prividno autentične profile.

Istovremeno, stručnjaci upozoravaju na širi problem: kako se tehnološke platforme sve više oslanjaju na automatizaciju i smanjuju ljudsku moderaciju, pojavljivanje plaćenih aktera i uticajnih mreža iz inostranstva može postati izraženiji.

Amy Bruckman, profesorka iz oblasti informacionih sistema, ocenila je da "plaćeni akteri namerno raspiruju kontroverze jer to privlači pažnju."

Zaključno, nova funkcija X‑a je ubrzala razotkrivanje mreža koje manipulišu javnim diskursom, ali i otvorila pitanja o tačnosti podataka, privatnosti i tome kako platforme balansiraju transparentnost i bezbednost korisnika.