Tokom obnove poda Crkve Svetog Groba u Jerusalimu, tim Univerziteta La Sapienza otkrio je ostatke maslina i vinove loze starih oko 2.000 godina, što odgovara opisu "vrta" iz Jevanđelja po Jovanu. Ispod 19. vekom postavljenog poda nalazi se kamenolom iz Gvozdenog doba i grobnice iz ranijeg perioda, a kasniji slojevi sadrže novčiće i keramiku iz 4. veka. Iako otkrića ne predstavljaju nepobitan dokaz groba Isusa, ona osvetljavaju višeslojnu istoriju i dugu tradiciju poštovanja ovog mesta.
Otkriven "vrt" star 2.000 godina ispod Crkve Svetog Groba — moguće mesto Isusovog groba
Italijanski arheološki tim iz Univerziteta La Sapienza započeo je iskopavanja tokom obnove poda Crkve Svetog Groba u Jerusalimu i otkrio dokaze da je prostor između Kalvarije i navodnog groba nekada bio obrađivano zemljište. Pronađeni su ostaci maslina i trsova vinove loze stari oko 2.000 godina, što poklapa sa opisom „vrta" iz Jevanđelja po Jovanu (Jovan 19,41).
Ključni nalazi
Ispod 19. vekom postavljenog poda arheolozi su dokumentovali kamenu iskopanu jamu — nekadašnji kamenolom iz perioda Gvozdenog doba (oko 1200–586. pne). U periodu koji se poklapa sa vremenom Isusa, taj prostor korišćen je kao gomila grobnica u steni. Nakon toga, pronađena je faza u kojoj su podignuti niski kameni ivičnjaci i ispunjeni zemljištem, što ukazuje na obrađivane parcele sa maslinama i vinovom lozom.
Arheobotanička analiza otkrila je biljne ostatke koji potvrđuju prisustvo maslina i vinove loze starih približno 2.000 godina. Pored toga, iskopavanja su dala i predmete iz kasnijih slojeva — novčiće i keramiku datirane oko 4. veka — što pokazuje višeslojnu istoriju korišćenja i poštovanja mesta kroz vekove.
Tim i metodologija
Istraživanje vodi Francesca Romana Stasolla iz La Sapienze; stalna ekipa na licu mesta broji oko 10–12 istraživača, dok veći deo tima u Rimu obrađuje podatke i radi postprodukciju. U rad su uključeni i stručnjaci iz oblasti geologije, arheobotanike i arheozoologije, čiji su nalazi bili ključni za tumačenje zemljanih i biljnih uzoraka.
Tumačenje i značaj
„Arheobotanički nalazi su posebno interesantni u svetlu onoga što se spominje u Jevanđelju po Jovanu, čije je znanje o Jerusalimu verovatno bilo lokalno“, navela je Stasolla.
Stasolla naglašava da ovi nalazi nisu nepobitni dokaz da je pronađen tačan grob Isusa Hrista, ali da snažno podupiru biblijski opis o zelenom prostoru ili vrtu između Kalvarije i groba. Ona takođe ističe da prava vrednost otkrića leži u razotkrivanju istorije zajednica koje su ovom mestu iskazivale poštovanje kroz generacije.
Istorijski kontekst potvrđuje da je upravo ovaj lokalitet, po naredbi cara Konstantina, postao mesto na kojem je podignuta prva verzija Crkve Svetog Groba; današnja građevina nosi tragove kasnijih obnova i rekonstrukcija, uključujući radove iz 12. veka koje su izveli krstaši.
Detaljna obrada svih artefakata i analiza uzoraka trajaće još nekoliko godina, pa će konačne interpretacije biti dostupne postepeno. Do tada, nalazi ostaju važan doprinos razumevanju višeslojne arheologije i istorije ovog jedinstvenog svetilišta.
Pomozite nam da budemo bolji.
