Nova analiza 87 genoma drevnih mačaka pokazuje da su preci današnjih kućnih mačaka potekli iz Severne Afrike i u Evropu stigli pre oko 2.000 godina. Stariji uzorci pre oko 200. godine p. n. e. genetski su bliži evropskim divljim mačkama, dok se prave domaće linije pojavljuju u periodu Rimskog carstva. Istraživači planiraju dalje analize, uključujući egipatske mumije, kako bi preciznije odredili poreklo pripitomljavanja.
Nova genetska analiza otkriva: kućne mačke potekle iz Severne Afrike i u Evropu stigle pre oko 2.000 godina
Nova genetska istraživanja preispituju dugogodinju priču o tome kada i odakle su ljudi pripitomili mačke. Umesto ranijih hipoteza da su se kućne mačke širile iz Bliskog istoka pre 6.500–10.000 godina, kompletna analiza genomâ drevnih primeraka ukazuje da su preci današnjih mačaka verovatno potekli iz Severne Afrike i u Evropu stigli tek pre oko 2.000 godina.
Šta su naučnici uradili
Tim istraživača je prikupio DNK iz 225 drevnih mačjih uzoraka i nekoliko savremenih divljih mačaka iz severne Afrike i Izraela. Nakon radiougljeničnog datiranja i genetike, rekonstruisali su 87 potpunih genoma iz mešavine drevnih i modernih jedinki. Analiza celih genoma pružila je znatno precizniji uvid od ranijih studija zasnovanih samo na mitohondrijalnoj DNK.
Ključni nalazi
Istraživanje pokazuje da ostaci mačaka stariji od oko 200. godine p. n. e. genetski više podsećaju na današnje evropske divlje mačke (Felis silvestris) nego na direktne pretke kućnih mačaka. S druge strane, najstariji primerci koji nose DNK pretka današnjih kućnih mačaka na kopnenoj Evropi datiraju iz 1. veka n. e., u vreme ranog Rimskog carstva.
Rani domaći oblici mačaka bili su genetski bliski afričkim divljim mačkama koje danas žive u oblasti Tunisa, što upućuje na severnoafričko poreklo današnjih kućnih linija. Istraživači smatraju da su moreplovni narodi, poput Feničana i Punâ, verovatno pomagali u prenosu ovih mačaka preko Sredozemlja, a rimske vojne i trgovačke mreže dodatno su ubrzale njihovu ekspanziju po Evropi.
Konsekvence i širi kontekst
Ovi rezultati pokazuju koliko su mačke fleksibilne u prilagođavanju ljudskim naseljima i kako kulturne i trgovačke mreže mogu brzo da šire domaće vrste. Istovremeno, rad naglašava granice analize zasnovane samo na mitohondrijalnoj DNK jer ona prati isključivo majčinsku liniju.
Mačke su i dalje zagonetka, ali nova DNK istraživanja polako odmotavaju jejich priču, jedna dlaka po jedna dlaka.
Sta dalje
Tim planira da proširi uzorkovanje u Severnoj Africi — uključujući i analizu mumificiranih mačaka iz Egipta — kako bi preciznije odredio gde i kada su se pojavili prvi stalno pripitomljeni oblici. Paralelna istraživanja iz drugih regiona pokazuju da su mačke došle i u Istočnu Aziju znatno kasnije, odnosno oko 1.400 godina unazad, dok su stariji indijski i kineski ostaci često pripadali drugim vrstama, poput leopard-mačaka.
Zaključak
Kompletni genomi drevnih mačaka otvaraju novu perspektivu: umesto jedne rane disperzije iz Bliskog istoka, čini se da su današnje kućne mačke rezultat kasnijeg širenja iz Severne Afrike, ubrzanog trgovinom i rimskim putovanjima. Dalja ispitivanja drevne DNK, posebno iz severnoafričkih i egipatskih uzoraka, ključna su za konačno rasvetljavanje procesa pripitomljavanja.
Glavni istraživači i komentatori: Claudio Ottoni, Leslie Lyons, Jonathan Losos.
Pomozite nam da budemo bolji.
