Naučnici upozoravaju: regioni koji zavise od kopnene vlage pod većim rizikom od produženih suša

Nedostatak vode direktno utiče na sposobnost poljoprivrednika da gaje useve i na njihove prinose. Nova studija istraživača sa Stanford univerziteta i Univerziteta Kalifornije u San Dijegu, zasnovana na satelitskim podacima i klimatskim modelima, analizirala je odakle dolaze padavine — iz okeana ili iz vlage koja isparava sa kopna — i kako to utiče na rizik od dugotrajnih suša.

Ključni nalazi

Istraživači su utvrdili da regioni koji dobijaju značajan deo padavina iz kopnene vlage — na primer delovi Srednjeg zapada SAD (Midwest) i istočna Afrika — imaju veću izloženost produženim sušama. Konkretno, oblasti u kojima više od 36% padavina potiče sa kopna češće doživljavaju sušne periode tokom glavne sezone rasta useva.

Zašto se to događa

Postoji negativna povratna veza: suvlje zemljište smanjuje isparavanje, manje isparavanja znači manje lokalno formiranje oblaka i padavina, što dalje suši zemljište. Taj kaskadni efekat može brzo smanjiti raspoloživu vodu za navodnjavanje i prirodnu vlažnost tla, pa poljoprivredni prinosi padaju u sušnijim godinama.

"Naš rad menja način na koji gledamo rizik od suše. Nije važno samo koliko pada kiša, već i odakle ta kiša dolazi," rekao je Yan Jiang, koautor studije i postdoktorand na UC San Diego. "Razumevanje porekla padavina — da li dolaze sa okeana ili sa kopna — daje kreatorima politika i poljoprivrednicima novi alat za predviđanje i ublažavanje štete pre nego što nastupi."

Posledice za poljoprivredu i upravljanje zemljištem

U regionima koji se oslanjaju na kopnenu vlagu, lokalna raspoloživost vode postaje presudna za uspeh useva. Promene u vlažnosti tla, ali i krčenje šuma i degradacija vegetacije, mogu odmah smanjiti količinu reciklirane vlage i dovesti do naglog pogoršanja prinosa.

Rastuće globalne temperature dodatno pogoršavaju situaciju povećanim isparavanjem i promenama u obrascima padavina — neki regioni dobijaju ekstremne padavine, dok drugi postaju dublje i dugotrajnije sušne. U agrarnim zonama poput Srednjeg zapada, kombinacija većeg isparavanja i smanjenih padavina značajno narušava dostupne vodne resurse.

Mere ublažavanja

Istraživači ističu da se rizik može smanjiti pametnim upravljanjem zemljištem: očuvanje šuma, obnavljanje vegetacije, poboljšanje praksi zadržavanja vlage u tlu i održiva poljoprivreda mogu pomoći da se održi lokalni ciklus vode. Paralelno sa smanjenjem emisija i prelaskom na obnovljive izvore energije, ove lokalne mere su ključne za ublažavanje dugoročnog rizika od suša.

"Poljoprivrednici krče šume da bi dobili više obradive zemlje, ali te šume pomažu u stvaranju padavina od kojih te iste kulture zavise. Ako taj izvor vlage nestane, lokalna bezbednost hrane biće ozbiljnije ugrožena," upozorava Jiang.

Studija naglašava potrebu za integrisanim pristupom koji povezuje klimatsko planiranje, zaštitu šuma i održive poljoprivredne prakse kako bi se smanjio rizik od kaskadnih posledica produženih suša.