Nove analize drevne DNK pokazuju da je moderna domaća mačka najverovatnije potekla iz Severne Afrike, a da je u Evropu stigla tek pre oko 2.000 godina, uz širenje Rimskog carstva. U Kini su prave domaće mačke stigle oko 730. godine nove ere, dok su pre toga pored ljudi vekovima živele leopardaste mačke koje nisu bile potpuno udomaćene. Iako su te vrste pomagale u kontroli glodara, manjak selekcije i konflikt s uzgojem peradi sprečili je njihovo udomaćivanje. Nedostatak drevne DNK iz ključnih regiona ostavlja deo istorije otvorenim.
Drevna DNK menja priču: današnje domaće mačke potekle iz Severne Afrike
Nove analize drevne DNK preoblikovale su dosadašnju priču o udomaćivanju mačaka. Dosadašnja hipoteza da su ljudi i mačke počeli da žive zajedno pre oko 9.500 godina u Levantu sada izgleda nepotpuno: moderna domaća mačka pojavila se kasnije i potiče iz drugog regiona.
Šta pokazuju nove DNK analize?
Jedna studija, objavljena u časopisu Science, analizirala je 87 drevnih i modernih genoma i utvrdila da je Felis catus — moderna domaća mačka — najverovatnije proistekla iz populacije afričke divlje mačke Felis lybica lybica u Severnoj Africi. Ove mačke proširile su se po Evropi tek pre oko 2.000 godina, verovatno uz pomoć trgovačkih i vojnih mreža Rimskog carstva.
Druga priča u Kini
Druga studija, u Cell Genomics, analizirala je DNK 22 mačja ostatka iz Kine. Pokazalo se da su prave domaće mačke stigle u Kinu tek oko 730. godine nove ere putem trgovačkih puteva povezanih sa Putevima svile. Pre toga, pored ljudi je vekovima živeo drugi rod — leopardasta mačka (Prionailurus bengalensis), koja je od najmanje pre 5.400 godina pa sve do oko 150. godine nove ere koegzistirala s ljudskim zajednicama.
Zašto leopardaste mačke nisu postale domaće?
Iako su leopardaste mačke živeli blizu ljudi i pomagali u kontroli glodara, nisu bili potpuno udomaćeni. Istraživači ukazuju da je njihov odnos sa ljudima bio komensalan — međusobno koristan, ali bez svesnog selektivnog uzgoja. Jedan od ključnih problema bio je to što su često lovile domaće piliće, zbog čega su u narodnim pričama dobile nadimak "tigar koji hvata piliće". Nakon Han dinastije, kada je uzgoj peradi prelazio na ograđene sisteme, sukobi su se intenzivirali i leopardaste mačke su se postepeno povukle u šume.
Šta ostaje nepoznato?
Ostaje više otvorenih pitanja: rani skeletni ostaci iz Evrope genetski su bliži evropskim divljim mačkama nego domaćim, i dalje nedostaje dovoljno drevne DNK iz Severne Afrike i jugozapadne Azije koja bi popunila praznine u priči. Kako je rekao Greger Larson: "Pregledali smo kosti označene kao domaće mačke stare i do 10.000 godina i proverili koje se podudaraju sa genomom današnjih mačaka — to potpuno menja staru naraciju." Jonathan Losos je dopunio slikom: "Mačke, večito sfingične, otkrivaju svoje tajne polako."
Ova otkrića naglašavaju da su regionalne promene u poljoprivredi, trgovini i društvenim strukturama oblikovale vrlo različite oblike suživota ljudi i mačaka u različitim delovima sveta.
Pomozite nam da budemo bolji.
