Lenacapavir, injekcija koja se daje na svaka šest meseci, počela je javnu primenu u Južnoj Africi, Esvatiniju i Zambiji. Ispitivanja pokazuju zaštitu veću od 99,9% kada se koristi kao PrEP. Proizvođač je najavio isporuke bez profita za do dva miliona ljudi u naredne tri godine, dok se generičke verzije po oko 40 USD godišnje očekuju od 2027. Kritičari upozoravaju da je to nedovoljno u odnosu na potrebe.
Prelomna šestomesečna injekcija protiv HIV-a puštena u javnu primenu u Africi
Južna Afrika, Esvatini i Zambija započele su javnu primenu lenacapavira — nove injekcione terapije koja se daje na svaka šest meseci i predstavlja značajan pomak u prevenciji HIV-a u regijama sa najvećim opterećenjem bolesti.
Šta je lenacapavir?
Lenacapavir je dugodelujući antiretrovirus koji se primenjuje injekcijom dva puta godišnje. Klinička ispitivanja pokazuju da može smanjiti rizik prenosa HIV-a za više od 99,9% kada se koristi kao sredstva prevencije (PrEP), zbog čega ga stručnjaci ponekad porede s vakcinom u pogledu visokog nivoa zaštite.
Program i implementacija
U Južnoj Africi je uvođenje lenacapavira nadgledala istraživačka jedinica Univerziteta Wits u okviru inicijative koju podržava Unitaid. Ta prva javna primena smatra se jednim od prvih realnih uvođenja šestomesečne injekcije u zemljama sa niskim i srednjim primanjima. Tačan broj prvih korisnika nije zvanično objavljen, a šira nacionalna dostupnost očekuje se tokom naredne godine.
Cena, donacije i kritike
U Sjedinjenim Državama godišnja cena leka iznosi oko 28.000 USD po osobi, dok je proizvođač Gilead Sciences pristao da isporuči lenacapavir bez profita za do dva miliona ljudi u zemljama sa visokim teretom HIV-a tokom naredne tri godine. Kritičari smatraju da je ta količina i dalje nedovoljna u odnosu na stvarne potrebe i da je trenutna tržišna cena nedostižna za mnoge zemlje.
Gledajući u budućnost
Očekuje se da će generičke verzije lenacapavira postati dostupne od 2027. godine po ceni od oko 40 USD godišnje u više od 100 zemalja, zahvaljujući sporazumima Unitaida i Fondacije Gates sa indijskim proizvođačima lekova. Ako se ostvare prognoze o pristupačnosti i obimu isporuke, lek bi mogao znatno proširiti dostupnost efikasne, niskofrekventne prevencije HIV-a u najpogođenijim regionima.
Širi kontekst
Preekspoziciona profilaksa (PrEP) se koristi već više od decenije, ali je oslanjanje na svakodnevnu pilulu ograničavalo njen učinak na smanjenje novih infekcija. Dugački oblik PrEP-a kao što je lenacapavir može poboljšati pridržavanje lečenju i doprinijeti bržem smanjenju novih slučajeva, naročito u istočnoj i južnoj Africi, regionu koji po podacima UNAIDS-a iz 2024. godine čini oko 52% od 40,8 miliona ljudi koji žive sa HIV-om globalno.
Zaključak: Uvođenje lenacapavira u javne programe predstavlja važan korak za prevenciju HIV-a u najpogođenijim afričkim zemljama, ali trajni efekat zavisiće od obima isporuke, cene i brzine dostupnosti generičkih verzija.
Pomozite nam da budemo bolji.
