Napetosti Rastu: Izrael Odobrio 764 Stana U Tri Naselja Na Zapadnom Bregu

Izraelska vlada odobrila je gradnju 764 stambene jedinice u tri jevrejska naselja na okupiranom Zapadnom bregu, što bi moglo dodatno zaoštriti tenzije u regionu, saopštila je agencija AP. Odluka je izazvala oštre reakcije palestinskih zvaničnika i organizacija za ljudska prava, koje je ocenjuju kao korak ka „de fakto aneksiji” palestinskog teritorija.

Šta je odobreno

Ministar finansija Bezalel Smotrich je saopštio da je Viši planerski savet, organ nadležan za planiranje naselja na Zapadnom bregu, odobrio 478 stanova u Hashmonaim, 230 u Beitar Illit i 56 u Givat Ze'ev. Smotrich je izjavio da je od njegovog stupanja na dužnost ukupno odobreno 51.370 jedinica na Zapadnom bregu.

Reakcije i pravni okvir

Većina međunarodne zajednice smatra naselja na okupiranim teritorijama protivnim međunarodnom pravu, a Savet bezbednosti UN je više puta kritikovao njihovo širenje. Palestinske vlasti su oštro osudile najnovije odobrenje. Nabil Abu Rudeineh, portparol predsednika Mahmuda Abbasa, rekao je da takva politika "ima za cilj da zapali region" i pozvao međunarodnu zajednicu, posebno administraciju SAD, da izvrši pritisak na Izrael kako bi se zaustavila ekspanzija naselja.

"Ovo je deo politike naseljavanja koja može uvući region u ciklus nasilja i rata," izjavio je Abu Rudeineh.

Optužbe watchdog grupa

Antinaseljenička organizacija Peace Now optužila je vladu da "juri ka de fakto aneksiji" Zapadnog brega i navela da odobravanje dodatnih 764 stana nije neuobičajeno s obzirom na tempo odobrenja u poslednjih nekoliko meseci. Organizacija je ukazala i na političke posledice takvih poteza za buduće pregovore o rešenju sukoba.

Širi kontekst i bezbednosne posledice

Odluka dolazi ubrzo nakon dokumenta koji pokazuje planove za zauzimanje delova jednog važnog istorijskog lokaliteta na Zapadnom bregu, kao i nakon odobrenja kontroverznog projekta u avgustu koji bi donekle podelio teritoriju. Kritičari tvrde da širenje naselja onemogućava uspostavljanje funkcionalne palestinske države.

Izrael je nakon rata 1967. godine zauzeo Zapadni breg, istočni Jerusalem i Pojas Gaze — teritorije koje Palestinci žele za svoju državu. Preko 500.000 Jevreja živi u naseljima na Zapadnom bregu, a više od 200.000 u istočnom Jerusalimu, koji je predmet spora.

Porast nasilja

U poslednjih nekoliko meseci beleži se porast napada naseljenika na Palestince. Prema podacima Kancelarije UN za koordinaciju humanitarnih poslova (OCHA), tokom oktobarske berbe maslina registrovano je prosečno osam napada dnevno — najviše od kada se prikupljaju podaci (2006). Do 24. novembra UN je zabeležila najmanje još 136 incidenata u novembru.

Naseljenici su, kako se navodi, palili automobile, skrnavili džamije, pljačkali industrijske objekte i uništavali useve. Kritičari ukazuju da su izraelske vlasti uglavnom ograničile odgovore na povremene izjave osude, bez sistemskih koraka za kažnjavanje počinilaca ili zaštitu palestinskog stanovništva.

Politički uticaj

Vlada premijera Benjamina Netanjahua suočava se sa kritikama zbog ubrzanog odobravanja novih jedinica, dok je u njenom sastavu vidljiv uticaj politički desnih i pro-naseljenickih snaga, uključujući i ministre kao što su Smotrich i Itamar Ben-Gvir, koji su zagovornici širenja naselja.

Ova odluka će verovatno imati posledice po regionalnu stabilnost, međunarodne odnose sa Izraelom i perspektive eventualnog novog diplomatskog pristupa rešavanju izraelsko-palestinskog sukoba.