Arheolozi u dolini Casma u Peruu otkrili su strukturu koja bi, prema preliminarnim pokazateljima, mogla biti starija od Chankillo Sunčevog Opservatorijuma (oko 250. p.n.e.). Nalaz pokazuje i solarne i lunarne orijentacije, što ukazuje na napredno arheoastronomsko znanje. Među nalazima je i velika patazca posuda sa prikazima ratnika, što naglašava ritualni i politički kontekst lokaliteta.
Iz pustinje iskočio drevni opservatorijum u dolini Casma — možda najstariji na Amerikama
A Lost Observatory Just Emerged From the DesertView Stock - Getty Images
Novo arheološko otkriće u dolini Casma na severno-centralnoj obali Perua moglo bi promeniti dosadašnje shvatanje o razvoju arheoastronomije u regionu. Istraživači su na tom poznatom lokalitetu pronašli strukturu koja, prema početnim pokazateljima, prethodi čuvenom Chankillo Sunčevom Opservatorijumu.
Chankillo, konstrukcija sa 13 kula datirana oko 250. godine p.n.e., već je dugo smatrana najstarijim opservatorijumom na američkom kontinentu i nosi status lokaliteta pod zaštitom UNESCO-a. Prema saopštenju Ministarstva kulture Perua, novi nalaz pokazuje solarne orijentacije, stratigrafiju i građevinske materijale koji ukazuju na astronomsku namenu i sugerišu da je ova ranija građevina mogla biti izgrađena i nekoliko vekova pre Chankilla.
Arheološki dokazi i metodologija
Iako je konačna hronologija još pod znakom pitanja — jer je radiokarbonsko datiranje planirano, ali još nije završeno — tim arheologa ističe kombinaciju dokaza: usmerenje objekata prema položajima Sunca i Meseca, stratigrafski odnosi između slojeva i upotrebljeni građevinski materijali. Zbog toga smatraju da je novootkriveni kompleks imao jasnu astronomsko-ritualnu funkciju.
„Sajt pokazuje veliku inovativnost u korišćenju solarnog ciklusa i veštačkog horizonta za označavanje solsticija, ekvinocija i drugih datuma sa preciznošću od jedan do dva dana.“ — opis UNESCO-a Chankillo opservatorijuma
Solarno i lunarna posmatranja
Za razliku od ranije poznatih elemenata, novo otkriće uključuje i prolaz namerno poravnat sa lunarnim ciklusom. To ukazuje da su drevni posmatrači u Casmi pratili i solarne i lunarne cikluse — pri čemu praćenje Meseca zahteva složenije proračune i posmatranja — što govori o višem nivou arheoastronomskog znanja nego što se ranije smatralo.
Ritualni i politički kontekst
Među nalazima se nalazi i ceremonijalna patazca posuda visine oko tri stope, ukrašena glinenim figurama ratnika u borbenim položajima. Takav predmet upućuje na učešće elitâ u aktivnostima kompleksa i sugeriše da su astronomija, ritual i političko-vojna simbolika mogli biti međusobno povezani — naročito u delu lokaliteta poznatom kao Utvrđeni Hram.
Ministarstvo kulture Perua navodi da prisustvo dve međusobno povezana arheoastronomska kompleksa "učvršćuje poziciju Casme kao jednog od najznačajnijih drevnih astronomskih centara u svetu." Dalja ispitivanja, uključujući radiokarbonsko datiranje i detaljnu analizu nalaza, potvrdiće koliko je ovo otkriće staro i koliki uticaj ima na hronologiju razvoja astronomskih praksi u pretkolumbovskoj Americi.
Zaključak: Ako se potvrdi starost novootkrivenog kompleksa, Casma bi mogla postati još važnija tačka za razumevanje istorije posmatranja Sunca, Meseca i zvezda u drevnim civilizacijama Andskog pojasa.
Pomozite nam da budemo bolji.
