Novo istraživanje pokazuje da su blizanci bili uobičajeni kod najranijih primata pre ~50–60 miliona godina, a prelaz na rađanje po jednom mladunčetu dogodio se više puta kasnije u evoluciji. Analize skoro 1.000 vrsta i modelovanje ukazuju da je taj prelaz omogućio razvoj većih beba i većih mozga, što je ključno za učenje u detinjstvu. Danas su blizanačke trudnoće ređe, ali u pojedinim regionima porasle zbog potpomognute reprodukcije i starije roditeljske dobi; one su povezana sa većim rizikom prevremenog rođenja.
Blizanci su bili norma kod ranih primata — zašto smo danas obično jednogodišnje vrste
Twins are uncommon in human history. Tesla Monson
Mnoge kulture blizance doživljavaju kao posebne — simbol vitalnosti, dualnosti ili čak božanskog porekla. Novo istraživanje ipak pokazuje da su blizanci kod primata nekada bili uobičajeni, dok je rađanje po jednog mladunčeta razvijena osobina koja se pojavila kasnije.
Family tree of mammals surveyed for the study, also known as a phylogeny. The branches of the tree are labeled with colors that correspond to litter size. Darker colors indicate larger litter sizes, while lighter colors (oranges) indicate smaller litter sizes. The animal outlines are, from top to bottom, rodents, rabbits, primates, cetartiodactyls (whales and most hooved animals), carnivores, bats and shrews.Image modified from McBride and Monson, 2024
Glavni zaključak: Najbliži zajednički predak primata koji je pre ~60 miliona godina živeo u Severnoj Americi verovatno je redovno rađao dvoje mladunčadi. Prelaz na porođaj jednog mladunčeta dogodio se najkasnije pre oko 50 miliona godina i ponavljao se nezavisno u više primatskih loza.
Marmosets are primates that typically give birth to twins.Tambako The Jaguar/flickr,CC BY-ND
Kako su došli do ovog zaključka
Istraživači su prikupili podatke o veličini legla, dužini trudnoće i težini pri rođenju za skoro 1.000 vrsta sisara iz javnih baza (uključujući AnAge) i potom mapirali te osobine na filogenetsko stablo sisara. Korišćene su matematičke metode i modelovanje da bi se rekonstruisale verovatnoće veličine legla za izumrele pretke.
The occurrence of human twins has increased recently, which comes with risks for parent and babies.Sviatlana Lazarenka/iStock via Getty Images Plus
Zašto je promena važna za ljudsku evoluciju
Autori navode da prelaz sa blizanaca na pojedinačna potomstva omogućava ulaganje većih energetskih resursa u jedno mladunče, što vodi ka većoj telesnoj i encefalizaciji (relativno većem mozgu). Kod ljudi, rađanje jednog većeg, relativno velikog novorođenčeta povezano je sa produženim periodom učenja u detinjstvu i razvojem složenih kognitivnih sposobnosti.
Moderni kontekst i zdravstveni rizici
Danas su blizanci ređi nego u ranim fazama primata, ali su u poslednjih nekoliko decenija stope blizanačkih trudnoća porasle u nekim delovima sveta zbog potpomognute reprodukcije i starije majčinske dobi. U SAD oko 3% živorođenih čine blizanci; više od polovine blizanaca se rađa pre termina i mnogi zahtevaju negu u neonatalnim jedinicama intenzivne nege.
Zaključak
Ovi rezultati ne znače da su blizanci danas nužno "loši" — mnoge roditeljske i medicinske strategije pomažu uspešnom ishodu — ali istorijski gledano, prelaz ka rađanju po jednom mladunčetu višestruko se pojavljivao jer je omogućavao prednosti u preživljavanju i razvoju većih, bolje razvijenih mladunčadi.
Izvor: Adaptirano iz teksta objavljenog na The Conversation; autori: Tesla Monson (Western Washington University) i Jack McBride (Yale University).
Ažurirano: Ispravljena lista savremenih vrsta koje uobičajeno rađaju blizance. Finansiranje navodi Leakey Foundation, Nacionalna naučna fondacija (NSF) i Western Washington University.
Pomozite nam da budemo bolji.
