Studija objavljena u Nature Geoscience otkriva da stari lavni krš (breča) na dnu južnog Atlantskog okeana sadrži u proseku 7,5% karbonatizovanog CO2 po težini — što je 2–40 puta više nego u prethodno proučenim uzorcima gornje okeanske kore. Breče mogu zadržati i do 20% CO2 oslobođenog pri formiranju donje kore. Ovo otkriće ukazuje da porozni vulkanski materijal predstavlja značajan, do sada često zanemaren rezervoar ugljenika koji utiče na dugoročni ciklus CO2 i rekonstrukcije prošlih klimatskih uslova.
Podvodni "sunđer": Stari lavni krš na dnu okeana skladišti znatne količine CO2, pokazuje studija
Brown rocks of lava rubble store huge amounts of carbon dioxide as calcium carbonate, the white mineral that fills in the gaps in this ocean crust core. | Credit: IODP JRSO
Stari komadi lavnog krša (breča) na dnu južnog Atlantskog okeana mogu dugoročno da zadrže velike količine ugljen‑dioksida, otkriva nova studija objavljena 24. novembra u časopisu Nature Geoscience. Nalazi bacaju novo svetlo na ulogu okeanskih sedimenata i urušenog vulkanskog materijala u globalnom ugljeničnom ciklusu.
Glavni nalazi
Istraživači, na čelu sa Rosalind Coggon sa Univerziteta u Southamptonu, analizirali su jezgre iz dela okeanske kore stare oko 61 milion godina. U proseku, karbonatizovani ugljen‑dioksid činio je 7,5% težine ovih jezgara — što je 2 do 40 puta više od ranije analiziranih uzoraka gornje okeanske kore. Autori procenjuju da breče mogu da zadrže i do 20% CO2 koji je oslobođen prilikom formiranja donje kore.
Kako to funkcioniše
Morska voda prodire kroz porozne fragmente hladne lave i dugo vremena hemijski reaguje sa stijenama. Tokom tog procesa rastu karbonatni minerali (npr. kalcijum‑karbonat) u pukotinama i među fragmentima, efektivno "vezuju" rastvoreni CO2 iz vode u čvrste minerale. Zbog poroznosti i velike površine breča, one funkcionišu kao dugoročni "sunđer" za ugljenik.
„Baseni okeana nisu samo posuda za morsku vodu,“ kaže Rosalind Coggon. „Morska voda teče kroz pukotine u hladećim lavama milionima godina i reaguje sa stijenama, prenoseći elemente između okeana i kore. Taj proces uklanja CO2 iz vode i skladišti ga u mineralima.“
Implikacije za klimatsku istoriju i ciklus ugljenika
Do sada ovaj dodatni rezervoar ugljenika — porozne breče koje su bile dugo neproučavane — nije bio uračunat u procenama globalnih ugljeničnih rezervi. To znači da su modeli prošlih koncentracija atmosferskog CO2 i klimatskih promena mogli potceniti ukupne morske rezervoare ugljenika. Kapacitet breča da vežu CO2 zavisi od nekoliko faktora: koncentracije CO2 u okeanu, debljine slojeva breče i brzine širenja tektonskih ploča na srednjeokeanskim grebenima.
Šta dalje?
Istraživanje otvara put široj proceni uloge podvodnih breča u dugoročnom ciklusu ugljenika. Potrebna su dodatna bušenja i analize širom svetskog okeanskog dna da bi se procenio ukupan potencijal ovog „sunđera“ i njegovo mesto u klimatskim rekonstrukcijama.
Zaključak: Breče na morskom dnu predstavljaju značajan, dosad potcenjen rezervoar ugljenika koji može pomoći da bolje razumemo kako su geološki procesi uticali na atmosferski CO2 i klimu pre miliona godina.
Pomozite nam da budemo bolji.
