Sažetak: Izraelski napadi na Liban traju uprkos primirju iz novembra 2024., a UNIFIL je zabeležio preko 10.000 kršenja. Više od 4.000 ljudi je poginulo, a oko 1,2 miliona raseljeno tokom vrhunca sukoba; Svetska banka procenjuje potrebe za obnovom na ~11 milijardi dolara. Libanska vlada je odobrila plan za razoružanje Hezbolaha, ali nastavak napada i protivljenje Hezbolaha ozbiljno ugrožavaju sprovođenje "faze dva" i rizikuju širu eskalaciju.
Nastavak izraelskih udara preti da osujeti razoružanje Hezbolaha u Libanu
Rescuers, security personnel and members of civil defence inspect the site of a building that was destroyed by an Israeli strike in the industrial area of Ghazieh town, near the coastal city of Sidon, in southern Lebanon on January 6, 2026 [AFP]
Bejrut — Izraelski napadi na Liban nastavili su se uprkos primirju posredovanom u novembru 2024. godine, što ozbiljno ugrožava plan libanske vlade da razoruža Hezbolah i povrati punu državnu kontrolu na jugu zemlje.
Šta se dogodilo
UN-ova privremena mirovna misija u Libanu (UNIFIL) dokumentovala je više od 10.000 kršenja primirja od strane Izraela, uključujući oko 7.500 kršenja vazdušnog prostora i približno 2.500 zemaljskih incidenata. Izraelske snage i dalje drže pet tačaka u južnom Libanu, uprkos ranijim dogovorima o povlačenju.
U ponedeljak su izraelske snage izdale naređenja za prisilnu evakuaciju četiri sela na jugu i u dolini Bekaa pre nego što su napale te lokacije, navodeći da su gađani ciljevi povezani s Hezbolahom i palestinskim grupama. U nastavku, u utorak su izvedeni novi udari na južni Liban koje je Izrael predstavio kao napade na operativce Hezbolaha.
Žrtve i razaranja
Prema dostupnim podacima, od oktobra 2023. godine u sukobima koji uključuju Izrael i Hezbolah poginulo je više od 4.000 ljudi u Libanu. Najveći talas žrtava zabeležen je između septembra i novembra 2024. kada je više od 1,2 miliona ljudi raseljeno zbog upozorenja na evakuacije.
Svetska banka procenjuje da su potrebe za obnovom i oporavkom u Libanu nakon razaranja iznosile otprilike 11 milijardi dolara.
Razoružanje Hezbolaha i unutrašnja politika
Rat je znatno oslablio vojnu sposobnost Hezbolaha, a veliki deo njegovog komandnog lanca pogođen je tokom intenzivnih sukoba. Pojedini izveštaji navode i žrtve među višim komandama, ali takve tvrdnje često ostaju sporne i nisu univerzalno potvrđene.
U avgustu 2025. libanska vlada je odobrila plan po kome bi Libanska armija (LAF) razoružala Hezbolah. Ovaj potez je uživao široku podršku van Hezbolahove baze, kao korak ka jačanju državne vlasti, ali je donet i pod snažnim pritiskom SAD i Izraela.
Naim Qassem, dugogodišnji zamenik lidera Hezbolaha, poručio je 3. januara 2026. da je traženje ekskluzivnog razoružanja dok Izrael, kako tvrde, nastavlja napade — neprihvatljivo: "Zahtevati ekskluzivnu kontrolu nad oružjem dok Izrael vrši agresiju... znači raditi u interesu Izraela, a ne Libana."
Unatoč protivljenju Hezbolaha, zvaničnici LAF i vlade tvrde da je grupa u velikoj meri razoružana južno od reke Litani. Prema tim izvorima, jedina područja na kojima vojska nije mogla da ukloni oružje i infrastrukturu Hezbolaha nalaze se u neposrednoj blizini pet izraelskih okupacionih tačaka.
Faza dva razoružanja i rizici
Rok za razoružanje južno od Litani istekao je krajem 2025. Kabinet treba da razmotri "fazu dva" koja predviđa uklanjanje oružja Hezbolaha i palestinskih milicija iz pojasa između reka Litani i Awali — područja dužine oko 40 km. Vlada, na čelu s premijerom Nawafom Salamom, kaže da je prioritet okončanje izraelskih napada, povlačenje izraelskih snaga iz pet tačaka i povratak libanskih zatvorenika koje drži Izrael.
Politički analitičari upozoravaju da nastavak izraelskih udara može podstaći Hezbolah da prekine saradnju i odgovori silom ukoliko LAF pokuša da sprovede fazu dva u takvim uslovima. Imad Salamey sa Libansko-američkog univerziteta ističe da diplomatski pritisak međunarodne zajednice pomaže, ali je ograničen bez verodostojnih garancija i merljivih pomaka u deeskalaciji.
Imad Salamey: "Ako Izrael nastavi napade dok LAF krene sa fazom dva, posledice mogu biti ozbiljne — Izrael može tumačiti svako kašnjenje kao opravdanje za širenje ciljeva, što povećava rizik od šireg sukoba."
Ako se faza dva započne pod stalnim udarima, rizik od pretvaranja tehničke bezbednosne operacije u velik politički sukob raste: to može dovesti do unutrašnjih tenzija u LAF, političke blokade u parlamentu, ili do ponovnog kalibrisanog odgovora Hezbolaha prema Izraelu — i sve to podiže rizik od grešaka u proceni i dalje destabilizacije.
Zaključak: Libanska vlada pokušava da balansira između pritisaka međunarodnih saveznika i realnosti na terenu. Dok je razoružanje Hezbolaha ključ za jačanje državne vlasti, nastavak izraelskih udara i dalje prisustvo izraelskih snaga u pet tačaka značajno otežavaju posao i povećavaju šanse za novu eskalaciju.
Pomozite nam da budemo bolji.
