Patrijarsi U Jerusalimu: „Hrišćanski Cionizam“ Preti Jedinstvu Crkava i Palestinskim Hrišćanima

Viši hrišćanski rukovodioci u Jerusalimu u subotu su javno upozorili da spoljne ideologije i politička podrška ugrožavaju jedinstvo i budućnost hrišćanske zajednice u Svetoj Zemlji, posebno ističući opasnosti koje predstavljaju tzv. "hrišćanski cionizam" i pojedini politički akteri povezani sa Izraelom.

U zajedničkom saopštenju, Patrijarsi i šefovi crkava u Jerusalimu navode da aktivnosti lokalnih pojedinaca koji promovišu, kako navode, "štetne ideologije poput hrišćanskog cionizma" — dovode do obmanjivanja javnosti, stvaranja zabune i narušavanja jedinstva njihove zajednice.

"Ove aktivnosti predstavljaju mešanje u unutrašnji život crkava", navodi se u saopštenju, uz optužbe da spoljni aktori ignorišu autoritet i odgovornost istorijskog hrišćanskog rukovodstva u Jerusalimu.

Crkveni lideri upozoravaju da su takve inicijative našle podršku među "određenim političkim akterima u Izraelu i šire", i da bi njihova agenda mogla da potkopа prisustvo hrišćana ne samo u Svetoj Zemlji već i u čitavom regionu Bliskog istoka.

Saopštenje dolazi u trenutku rastuće zabrinutosti palestinskih hrišćana zbog izraelskih politika koje, po navodima crkvenih i civilnih tela, uključuju konfiskaciju zemljišta, nelegalno širenje naselja i pritiske na crkvenu imovinu — faktore koji, kako navode, ubrzavaju eroziju jedne od najstarijih hrišćanskih zajednica na svetu.

Patrijarsi su posebno ukazali na uticaj moćnih pravaca evanđeoskog hrišćanstva iz Sjedinjenih Država, navodeći da određeni oblici podrške (uključujući i uverenja povezana sa tzv. "evanđeljem prosperiteta") dovode do finansijskih i političkih donacija koje, po kritikama, mogu da ojačaju politiku naseljavanja i marginalizuju palestinske hrišćane.

Altar boys carry candles as Christian worshippers attend a service at the Greek Orthodox Church of Saint Porphyrius in the Old City of Gaza City on January 7, 2026 [Omar Al-Qattaa/AFP]

U izveštaju Saveta patrijarha i šefova crkava u Jerusalimu istaknuto je da pretnje hrišćanskom nasleđu — naročito u Jerusalimu, okupiranom Zapadnom Bregu i Gazi, kao i problemi neopravdanog oporezivanja — predstavljaju stalnu zabrinutost za opstanak zajednice i crkava.

Izveštaj i saopštenja pozivaju na hitnu zaštitu verskih objekata i hrišćanskih zajednica, navodeći da su napadi doseljenika u nekim područjima sve češći i usmereni protiv crkava, ljudi i imovine.

Napadi na Obrazovanje

U posebnom saopštenju, Viši predsednički odbor za crkvena pitanja u Palestini osudio je ograničenja izraelskih vlasti koja sprečavaju nastavnike sa Zapadnog Brega da dopru do škola u Istočnom Jerusalimu. Odbor navodi da su radne dozvole drastično ograničene, da je nastava narušena i da su stotine učenika uskraćene za pravo na obrazovanje.

Prema podacima odbora, izraelski režim dozvola i vojni punktovi postali su glavni alati za sprečavanje dolaska nastavnika u učionice — mere koje su odbor ocenio kao oblik kolektivne kazne i diskriminacije zabranjene međunarodnim pravom. Crkveni zvaničnici navode da je pogođeno najmanje 171 nastavnik i drugo osoblje, uključujući potpuno suspendovane dozvole i značajno smanjen broj radnih dana za mnoge.

Odbor upozorava da ciljanje hrišćanskih škola predstavlja deo šire politike koja slabi palestinsko obrazovanje, erodira prisustvo palestinskih hrišćana u Jerusalimu i utiče na opstanak zajednice. Patrijarsi i druga crkvena tela pozivaju međunarodnu zajednicu, vlasti i verne širom sveta da poštuju autonomiju crkava i da preduzmu korake za zaštitu verskih sloboda i prava na obrazovanje.

Napomena: Saopštenja i izveštaji predstavljaju stavove patrijarha i palestinskih crkvenih tela. Specifični događaji na koje se misli nisu uvek imenovani u javnim dokumentima, pa su optužbe formulirane kao upozorenja i zahtevi za daljom zaštitom zajednica.