James Webb je napravio novu, detaljnu infracrvenu snimku Heliksove magline (NGC 7293) pomoću instrumenta NIRCam. Snimak otkriva vrele gasne struje koje se sudaraju sa hladnim omotačima prašine i jasnu granicu između toplog i hladnog gasa. Iako beli patuljak u centru nije direktno vidljiv, njegovo zračenje jonizuje okolni gas. Hladni džepovi molekularnog vodonika mogu biti mesta za nastanak složenih molekula koji služe kao gradivni blokovi planeta.
James Webb Otkrio „Oko Boga“: Heliksova Maglina Kao Kosmička „Lava Lampa“
Credit: NASA, ESA, CSA, STScI, A. Pagan (STScI)
Astronomi su dobili novu, izuzetno detaljnu infracrvenu snimku Heliksove magline — popularno nazvane „Oko Boga“ — zahvaljujući svemirskom teleskopu James Webb. Slika je snimljena instrumentom NIRCam i otkriva dinamične strukture u jednoj od najbližih planetarnih maglina.
Šta vidimo na snimku?
Heliksova maglina (NGC 7293, Caldwell 63) nalazi se na oko 650 svetlosnih godina u sazvežđu Vodolije. Maglina je oblikovana materijom koju je otpustila umiruća zvezda čije se jezgro srušilo i ostavilo gustu belu patuljastu zvezdu (white dwarf). Iako sam beli patuljak na ovoj infracrvenoj snimci direktno nije vidljiv, njegov intenzivan uticaj se jasno uočava: zračenje ga razbuđuje okolni gas, zagreva ga i jonizuje.
The Helix Nebula as seen by the JWST with its comet-like knots, fierce stellar winds, and layers of gas shed off by a dying star interacting with its surrounding environment. | Credit: NASA, ESA, CSA, STScI, A. Pagan (STScI)
Snimak prikazuje vrele gasne tokove koji izlaze iz blizine zvezdanog ostatka i sudaraju se sa spoljnjim omotačima hladnog gasa i prašine. Urezana je oštra granica između vrelog, jonizovanog gasa i hladnih džepova molekularnog vodonika (H2), gde uslovi mogu pogodovati stvaranju složenih molekula.
Zašto je ovo važno?
Ova nova snimka pomaže naučnicima da bolje razumeju kasne faze razvoja zvezda sličnih Suncu. Heliksova maglina pruža uvid u to kako će izgledati budućnost našeg Sunčevog sistema kada Sunce za oko 5 milijardi godina iscrpi vodonik i uđe u fazu gubitka spoljnih slojeva.
(Left) The Helix Nebula as seen by the Visible and Infrared Telescope for Astronomy. (Right) The smaller field of view from the JWST’s NIRCam (right). | Credit: NASA, ESA, CSA, STScI, A. Pagan (STScI)
Pored toga, hladni džepovi prašine i molekularnog vodonika pokazani na snimku predstavljaju potencijalna mesta u kojima se mogu formirati složeni organski molekuli — gradivni blokovi koji dugoročno mogu doprineti formiranju planeta, pa i molekula važnih za život, u novim zvezdanim sistemima.
Kratka istorija i posmatranja
Heliksovu maglinu je pre 1824. otkrio nemački astronom Karl Ludwig Harding. Tokom decenija posmatrali su je brojni teleskopi, uključujući Hablov svemirski teleskop, a James Webb je sada dodao novu dimenziju — visoko detaljnu infracrvenu sliku koja otkriva fine strukture u prašini i gasu.
Zaključak: NIRCam snimak Heliksove magline je vizuelno impresivan i naučno vredan — pokazuje kako umiruće zvezde preobražavaju svoju okolinu, ostavljajući tragove koji oblikuju buduće generacije zvezda i planeta.
Pomozite nam da budemo bolji.
