Ukratko: Dva jako korodirana predmeta iz Riznice iz Vilene verovatno su izrađena od meteoritnog gvožđa, prema masenoj spektrometriji koja otkriva povišen sadržaj nikla. Predmeti se datuju u period oko 1400–1200. g. p.n.e., što ih svrstava u kasno bronzano doba. Zbog korozije nalazi nisu potpuno konačni; istraživači predlažu neinvazivne analize za konačnu potvrdu.
Neobično meteoritno gvožđe otkriveno u Riznici iz Vilene — moguće najstariji primeri na Iberijskom poluostrvu
A collection of jewellery and other artifacts made of gold
Među 66 pretežno zlatnih predmeta iz Riznice iz Vilene pojavila su se dva snažno korodirana predmeta koja bi mogla promeniti naše shvatanje metalurgije u kasnom bronzanom dobu. Analize pokazuju da su tanka narukvica i šuplja hemisfera ukrašena zlatom verovatno napravljeni od meteoritnog gvožđa, a ne od zemaljskog gvožđa.
The iron-and-gold hemisphere, which has a maximum diameter of 4.5 centimeters (1.77 inches). (Villena Museum)
Kako su došli do ovog zaključka
Istraživanje, kojim je predvodio penzionisani šef konzervacije Nacionalnog arheološkog muzeja u Španiji Salvador Rovira-Llorens, objavljeno je 2024. godine u časopisu Trabajos de Prehistoria. Istraživači su uzeli pažljive uzorke sa hemisfere i narukvice koji su potom analizirani masenom spektrometrijom kako bi se utvrdio sadržaj nikla — ključni indikator meteoritnog porekla gvožđa.
Location of the Villena Treasure (Alicante) in the Iberian Peninsula. (Rovira-Llorens et al.,Trabajos de Prehistoria, 2024)
Zašto je to važno
Gvožđe iz meteorita sadrži znatno više nikla nego ono iz Zemljine kore. Uprkos jakoj koroziji koja utiče na hemijski sastav, rezultati ukazuju na povišen nivo nikla, što snažno podržava hipotezu o meteoritnom poreklu. Time se uklapa i datacija predmeta — oko 1400–1200. godine p.n.e. — u period kasnog bronzanog doba, pre široke upotrebe zemaljskog gvožđa na Iberijskom poluostrvu.
Audition now for ScienceAlert's Casting Call
"Dostupni podaci sugerišu da bi kapa i narukvica iz Riznice iz Vilene trenutno predstavljale prva dva predmeta pripisana meteoritnom gvožđu na Iberijskom poluostrvu," navode autori rada.
Ograničenja i naredni koraci
Zbog intenzivne korozije nalazi još nisu potpuno konačni. Istraživači predlažu upotrebu savremenih neinvazivnih tehnika (npr. visokoosetljivih spektrometrijskih i tomografskih metoda) kako bi se dobile detaljnije neporozne informacije bez dodatnog oštećenja artefakata.
The iron bracelet, which measures 8.5 centimeters (3.35 inches) across. (Villena Museum)
Širi kontekst
Riznica iz Vilene, pronađena 1963. godine u provinciji Alicante, jedno je od najznačajnijih nalazišta bronzanog doba u Evropi. Primeri meteoritnog gvožđa iz bronzanog doba nisu potpuno nepoznati — među najpoznatijim je meteoritni bodež iz grobnice faraona Tutankamona — a takvi predmeti su u prošlosti bili izuzetno cenjeni.
Zaključak: Ako se nalaz potvrdi neinvazivnim analizama, hemisfera i narukvica iz Vilene bili bi prvi dokumentovani primeri meteoritnog gvožđa na Iberijskom poluostrvu i važan dokaz visokog nivoa metalurškog znanja u kasnom bronzanom dobu.
Pomozite nam da budemo bolji.
