Ključne činjenice: IDF je izveo oko 80 brigadnih operacija na Zapadnoj obali u poslednjih godinu dana, neutralisao stotine napadača i zaplenio preko 1.300 komada oružja. Prema izveštaju IDF-a, incidenata je u 2025. bilo 78% manje, a napada vatrenim oružjem 86% manje u odnosu na prethodnu godinu. Debate o aneksiji, suverenitetu i perspektivi rešenja dve države ostaju duboko podeljene zbog bezbednosnih, političkih i diplomatskih pritisaka.
Zapadna obala i bezbednost: Kako vojna realnost preoblikuje debatu o dve države
How Israel’s West Bank security realities are reshaping the two-state debate
Izraelske odbrambene snage (IDF) u poslednjih godinu dana izvele su oko 80 brigadnih kontra-terorističkih operacija na Zapadnoj obali — koju mnogi Izraelci nazivaju Judeja i Samarija — neutralizovale su stotine napadača i zaplenile više od 1.300 komada oružja, saopštile su vojne vlasti.
A Palestinian man throws a stone at an Israeli armed vehicle during a protest in the town of Beita, in the West Bank on July 26, 2024.(Getty Images)
Šta pokazuju podaci
Prema zvaničnim podacima IDF-a, ukupna palestinska teroristička aktivnost u regionu naglo je opala u 2025. godini: broj incidenata je pao za oko 78% u odnosu na prethodnu godinu, dok su napadi vatrenim oružjem smanjeni za približno 86%. Istovremeno, IDF je zabeležio rast prijavljenih zločina usmerenih protiv Palestinaca od oko 27% u 2025. godini.
Hilltop Youth run for cover as they clash with Israeli security forces evacuating and demolishing an illegal outpost built near the Jewish settlement of Metzad east of the Palestinian city of Sa'ir in the West Bank, on Nov. 17, 2025. Israeli security forces evacuated and demolished an illegal settler outpost in the occupied West Bank on Nov. 17, with the authorities citing "severe incidents of violence."
Strateški značaj teritorije
Region je dom za preko 500.000 Jevreja i do tri miliona Palestinaca, a njegovo geografsko značenje naglašavaju vojni i bezbednosni zvaničnici. Penzionisani potpukovnik Jonathan Conricus ističe da povišeni tereni Zapadne obale kontrolišu liniju vida i paljbe koja utiče na većinu zapadnog dela Izraela, gde se nalazi veći deo stanovništva i ekonomske aktivnosti.
Palestinian terrorists from the Al-Aqsa Martyrs Brigades appear carrying their weapons during a military parade in the Balata refugee camp, east of Nablus, in the northern West Bank.
„Visinska pozicija i dalje je ključna za odbranu zemlje, njenih građana i suvereniteta“, rekao je Conricus, ukazujući na važnost branivih granica kao što je i Jordan.
Politički i diplomatski kontekst
Prema Oslo sporazumima iz 1993. Zapadna obala je podeljena na zone A, B i C, sa različitim nivoima civilne i bezbednosne kontrole. Plan američke administracije iz 2020. poznat kao "Mir za prosperitet" predviđao je de-facto aneksiju delova regiona, ali je taj pristup delimično odložen usled drugih diplomatskih inicijativa u regionu.
Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu seen as U.S. President Donald Trump prepares to deliver remarks to the Knesset on Oct. 13, 2025 in Jerusalem. President Trump is visiting the country hours after Hamas released the remaining Israeli hostages captured on Oct. 7, 2023, part of a U.S.-brokered ceasefire deal to end the war in Gaza.
Plenum Knesseta u julu 2024. masovno je odbacio uspostavljanje palestinske države, a u julu 2025. usvojen je zahtev da vlada razmotri primenu suvereniteta nad Judejom, Samarijom i Jordanskom dolinom. Američki senator JD Vance tada je kritikovao glasanje kao "veoma glup politički gest", ističući da politika SAD prema aneksiji ostaje protivna.
Incidenti na terenu i društvene tenzije
U protekloj godini zabeleženi su i uzajamni incidenti nasilja: uključujući paljenja vozila, oštećenja imovine i međunacionalne napetosti na punktovima kao što su Šavej Šomron i Jalud. Lokalni zvaničnici i predstavnici zajednica iznose različite ocene o uzrocima nasilja — od nedostatka suvereniteta i „pravne sive zone“ do podsticanja ekstremizma i iranskog uticaja kroz regionalne mreže.
Pogled na rešenje dve države
Neki stručnjaci tvrde da uslovi na terenu i bezbednosne realnosti čine ideju pune palestinske suverenosti teško ostvarivom u sadašnjem obliku, dok drugi, poput bivšeg američkog ambasadora Dan Shapiroa, ističu da je okvir dve države i dalje važan jer ne postoji bolja realistična alternativa za rešenje konflikta između dva naroda s legitimnim zahtevima za domovinu.
Zaključak
Debata o budućnosti Zapadne obale ostaje duboko podeljena: podaci o padu terorističkih incidenata i paralelni porast međunacionalnih napetosti pokazuju da bezbednosna realnost na terenu snažno utiče na političke opcije. Mogućnost stvaranja palestinske države i dalje postoji u diplomatskim planovima, ali bi, prema sagovornicima, zahtevala značajne političke i društvene promene na obe strane.
Izvor: prilagođeno iz teksta Fox News Digital — originalni naslov: "How Israel’s West Bank security realities are reshaping the two-state debate".
Pomozite nam da budemo bolji.
