Evropske i UN agencije upozoravaju da iz Kine stiže kontinuiran dotok prekursornih hemikalija za proizvodnju sintetičkih droga, što je omogućilo masovnu industrijsku proizvodnju u laboratorijama širom Evrope. Policijske racije otkrile su 24 laboratorije i zaplenile oko 1.000 tona hemikalija, dovoljnih za približno 300 tona MDMA i amfetamina. Stručnjaci ističu da proizvođači zaobilaze regulative sitnim molekularnim izmenama, dok neki analitičari to opisuju kao oblik hibridnog izazova koji slabi evropske institucije.
Kina i hemikalije za sintetičke droge: Evropa suočena sa talasom laboratorija i velikih zaplena
Drugs such as meth and ecstasy are synthesised in industrial-scale labs, 24 of which were dismantled by Europol this month, with the seizure of more than 1,000 tonnes of precursor chemicals - Europol/Instagram
Kina je, prema izveštajima EU agencija i The Telegraph-a, glavni izvor prekursornih hemikalija koje krijumčarske mreže šalju u Evropu kako bi se u velikim razmerama proizvodile sintetičke droge poput meta i ekstazija. Kritičari upozoravaju da je ovaj kontinuirani dotok sirovina oblik hibridnog izazova koji dodatno opterećuje evropske bezbednosne i pravosudne sisteme.
China’s ruling Communist Party, led by Xi Jinping, is accused of waging hybrid warfare on Europe - Kevin Frayer/Getty Images
Šta se dogodilo
U nizu koordinisanih racija širom Evrope policija je otkrila 24 industrijska laboratorija i zaplenila oko 1.000 tona hemikalija, od kojih je većina poreklom iz Kine. Procene stručnjaka pokazuju da zaplenjene zalihe mogu poslužiti za proizvodnju oko 300 tona MDMA, amfetamina i katinona.
Sir Keir Starmer has received criticism for not taking a tougher stance on Xi Jinping - Simon Dawson/No 10 Downing Street
Kako funkcioniše lanac snabdevanja
Prekursorne hemikalije često se šalju u kontejnerima označenim kao „elektronska roba“ ili u naizgled bezopasnim isporukama (npr. PVC), a zatim se preusmeravaju legitimnim drumskim, železničkim, vazdušnim i morskim rutama. Specijalizovani prevaranti falsifikuju dokumentaciju kako bi zaobišli carinske i izvozničke kontrole. Nakon dolaska u Evropu, hemikalije se često transportuju vozovima kroz više zemalja pre nego što stignu do laboratorija u Holandiji, Belgiji, Češkoj i Poljskoj.
Customs officials from the Czech Republic were among the law enforcement officers involved in the raids on the drug labs - YouTube
Laboratorije i proizvodnja
„Kuhari“ droga u izolovanim ruralnim pogonima koriste 400-litarske reaktore prilagođene po ceni od oko £60.000, koji mogu proizvesti do 100 kg droge klase A u jednoj turi. Sve veća sofisticiranost takvih postrojenja i dostupnost gotovih tehnoloških rešenja dovode do porasta proizvodnje sintetičkih droga u Evropi.
Members of the Europol-led teams inspecting the chemicals found at labs - Europol
„Kina ima najveću hemijsku industriju na svetu, pa gde postoji legalna trgovina, ilegalna trgovina lako može da prati taj tok“, kaže Dr Rita Jorge iz Evropske agencije za droge.
Regulatorni i bezbednosni izazovi
Stručnjaci upozoravaju da proizvođači i distributeri zaobilaze zabrane tako što prave male molekularne izmene koje čine supstance tehnički legalnim, a online tržišta i brokery čine isporuke praktično mogućim svuda. Postoje i optužbe od pojedinih analitičara i think-tankova da kineske vlasti i obaveštajne službe ne čine dovoljno da iskorene nezakonitu proizvodnju i izvoz — tvrdnje koje Peking i dalje negira.
Police officers carry barrels of chemicals away during a drugs raid - YouTube
Međunarodne reakcije
SAD su, zbog krize sa fentanilom, preduzele oštrije mere i taj opioid je u američkim izjava označen kao „oružje masovnog uništenja“, dok EU i Europol pojačavaju zajedničke racije i međunarodnu saradnju. Ipak, zvaničnici ukazuju da zabrana širokog spektra hemikalija u Kini nije jednostavna zbog njihovih legitimnih industrijskih upotreba.
Zaključak
Situacija predstavlja ozbiljan izazov za evropske države — kombinuje kriminalne rute, regulatorne praznine i globalnu povezanost hemijske industrije. Stručnjaci pozivaju na intenzivniju međunarodnu koordinaciju, kontrolu online trgovine hemikalijama i poboljšanje kapaciteta za praćenje ranjivih tačaka u lancu snabdevanja.
Pomozite nam da budemo bolji.
